TUSSEN
VERBONDENHEID EN GEMIS
Ontmoetingen
Les 1: Hallo tot ziens
Ontmoeten wat blijft, ook als het even weg is
1. Instap: Wie woont er in dit huis?
Stap 1: Het huis tekenen
- Lkr tekent langzaam een eenvoudig huis op het bord. Ze neemt haar tijd en laat stilte toe.
Dit is een huis. Soms is het vol. Soms is het stil.
Soms komt er iemand binnen. Soms gaat er iemand weg.
Soms is iemand dichtbij… en soms mis je iemand.
Stap 2: Vragen (kies er 2-3)
- Wie kan er allemaal in dit huis komen?
- Kan je bij iemand horen, ook als die er even niet is?
- Is 'tot ziens' soms ook een beetje 'ik hou je bij mij'?
- Kan je iemand missen en toch verbonden blijven?
Stap 3: Lesaankondiging
Vandaag gaan we nadenken over ontmoeten: hallo zeggen, tot ziens zeggen, en wat dat vanbinnen doet.
2. De wereld ontmoeten
Stap 1: Het woord huis
- Lkr schrijft 'huis' groot op bord.
- Opdracht: Schrijf het woord 'huis' nu op jouw manier: heel groot, heel klein, snel, traag, mooi, gek…
Stap 2: Filmpjes van 'huis' in andere talen geschreven
- Wat zie je dat hetzelfde is?
- Wat is helemaal anders?
- Wat vertelt dit ons over mensen in de wereld?
- Moet je dezelfde taal spreken om iemand te ontmoeten?
3. Verbeelden: Wie is welkom bij mij?
Stap 1: Opdracht
Stap 2: Vragen (optioneel, niet te lang)
- Wie teken je dicht bij je huis?
- Wie teken je verder weg?
- Kan iemand welkom zijn, ook al zie je die niet vaak?
Stap 3: Aankondiging volgend lesonderdeelEn nu… iets bijzonders: sommige mensen gaan zelfs met een fototoestel op weg, op zoek naar God.
4. God's Photo Album - God zoeken in het gewone
Stap 1: God's Photo Album
Op een school op Hawaï hadden ze het moeilijk. Ze wilden hun school redden. Ze maakten samen een boek: 'God's Photo Album'. Kinderen en volwassenen gingen op weg met hun fototoestel. Ze maakten foto's van iets dat hen aan God deed denken. Op geen enkele foto zie je God letterlijk. Je ziet gewone dingen. Maar mensen zeggen: 'Hier voelde ik iets van God'.
S. Mecum, God's Photo Album: How We Looked for God and Saved Our School, 2001
https://www.amazon.com/Gods-Photo-Album-Looked-School/dp/0060654538
Stap 2: Beelden
Lkr laat 2 à 3 beelden zien.
Bij elk beeld de volgende 4 vragen stellen:
Wat zie je?
Waaraan doet het je denken?
Hoe zou iemand hierin iets van God kunnen vermoeden?
Herken jij God ook in dit beeld?
Het bijpassende citaat vermelden.
Misschien zie je God soms wel… en soms helemaal niet. Ook dat hoort bij zoeken.
Stap 3: Aankondiging volgend lesonderdeel
En dan komt het moment dat we ook 'tot zien' oefenen: afscheid nemen en toch verbonden blijven of blijft er een gemis?
5. Afsluiting: Handenslinger 'tot ziens'
Werkwijze
- Hand omtrekken en uitknippen.
- Schrijf je naam op de palm van je hand.
- 2 klasgenoten versieren elk een vinger en schrijven hun naam erop. Lkr stuurt het doorschuiven.
- Is er tijd, mag je je hand nog iets versieren.
- Lkr verzamelt de handen maakt er een slinger van om op te hangen
Deze handen zijn een teken: we hebben elkaar ontmoet in deze klas. Soms zeggen we hallo. Soms tot ziens. En toch blijft er iets: verbondenheid. Of is er ook een gemis?
Les 2: Sprekende gebaren
Ontmoeten zonder woorden
1. Instap: Ik zeg niet... en toch begrijp je iets
Stap 1: Opdracht zonder woorden
Lkr verdeelt de klas zonder woorden in 2 groepen (mimiek/handgebaren).
https://pixabay.com/nl/illustrations/mensen-personen-mens-vrouw-zwart-467438/
Stap 2: Vragen (als iedereen) zit
- Hoe wist je waar je moest zitten?
- Wat deed je om mij te begrijpen?
Stap 3: Aankondiging voor het volgend lesonderdeel
We gaan nu een spel spelen waarin je alleen mag spreken met je lichaam.
2. Hints zonder geluid
2-3 rondes, korte opdrachten
Stap 1: De opdrachten
We gaan Hints spelen. Telkens zullen er 2 lln uit de klas (1 van elke groep) een opdracht ingefluisterd krijgen. De lln beelden deze opdracht uit voor hun groep. De groep raadt wat hun teamgenoot uitbeeldt. De groep die het snelste is, wint één punt. Er mag geen geluid gemaakt worden tijdens het uitbeelden.
- IJsje eten
- Voetballen
- Iemand die zijn haren kamt
- Een brandweerman/vrouw die een brand blust
- Iemand die aan het fietsen is
- Iemand die een selfie neemt
- Iemand die voor een baby zorgt
- Een stille leerling in de klas.
Stap 2: Nabespreking (2-3 vragen kiezen)
- Ben je beter in uitbeelden of raden?
- Hoe probeer je te 'luisteren met je ogen?
- Wat het lastig om niet te mogen praten?
- Kan je soms iets belangrijks zeggen zonder woorden?
Ook over God praten is soms moeilijke. Woorden zijn niet altijd genoeg.
- Kan jij hier een voorbeeld van geven?
- Praat jij soms over God? Hoe?
3. Bijbelmoment: Liefde zonder woorden
Stap 1: Kaars
- Kaars aansteken.
- Even stilte
Stap 2: Zin uit de Bijbel 1 Kor. 13, 1
Soms als mensen over God praten, weten ze eigenlijk niet goed wat de ander bedoelt met het woord 'God'. Dan luisteren ze wel naar elkaar, maar begrijpen ze elkaar eigenlijk niet. Dat is lastig, want woorden zijn vaak de beste manier om met elkaar te spreken. Toch zijn sommige woorden niet duidelijk genoeg en zo ontstaan er wel eens misverstanden.
God is onzichtbaar dus we hebben alleen maar woorden, maar in vele Bijbelverhalen wijst God erop dat de woorden van mensen soms ook afleiden. Dat je soms meer over God te weten komt als je het samen stil maakt, of als je lief bent voor anderen. Dat je dichterbij God kunt komen door gevoelens en ervaringen van Liefde dan met onze woorden. Net zoals God is ook de liefde onzichtbaar en moeilijk om over te vertellen. Gelukkig kunnen we de liefde wel voelen
Luister naar volgende zin uit de Bijbel:Al spreek ik alle talen... maar heb ik de liefde niet...
Stap 3: Vragen (kies er 2)
- Begreep je mijn gebaar?
- Wat dacht/voelde je toen ik het deed?
- Welk gebaar zou jij maken voor liefde?
We gaan samen zoeken naar 'gebaren van liefde' in beelden.
4. Verwerking: Op zoek naar 'God' in gebaren van liefde
Werkwijze
- Alle ll krijgen een post-it.
- Er liggen een aantal prenten in een kring.
Plak je post-it waar jij een stukje van God kunt zien. Je hoeft niets uit te leggen, we gaan alleen samen zoeken naar gebaren van liefde die voor sommige mensen ook iets van God tonen.
5. Ritueel: Een hart vol stilte
Werkwijze
- We maken samen een groot hart door achter elkaar op de grond te gaan liggen.
- Lln leggen hun hand handen op hun hart en proberen zo hun hartslag te voelen.
Lkr helpt de lln zich te concentreren op de ademhaling.
- Maak het stil.
- Wat kan je allemaal voelen door zo even naar de stilte te luisteren? Misschien niets. Misschien veel.
Soms ontmoeten we elkaar het diepst wanneer we even stil worden.
Les 3: Martha en Maria
Gastvrij ontmoeten: doen én ontvangen
1. Instap: Begroetingsposter
- Bij het binnengaan van het godsdienstlokaal hangt er een begroetingsposter.
- De lln mogen elke keer kiezen hoe de lkr hen begroet.
Vandaag letten we extra op de manier hoe jij wil dat ik jou begroet. Die begroeting zegt: 'Jij mag er zijn. Ik ben blij dat ik je ontmoet. Ik ben blij dat jij er bent.'
2. Gesprek: We begroeten
Vragen
- Hoe begroet je mama 's ochtends wanneer je wakker wordt?
- Hoe begroeten twee volwassenen elkaar?
- Hoe begroeten twee vrienden elkaar?
- Hoe begroeten mensen die elkaar niet kennen elkaar?
- Hoe begroeten wij elkaar in de klas?
- …
3. Namasté: Ik zie jou
Namasté
In India begroeten mensen elkaar soms op een andere manier die we hier minder goed kennen. Mensen gebruiken het woord 'Namasté', maar dat betekent niet hetzelfde als 'hallo'.
Waar ken je dit woordje van?
Filmpje: Namasté-song
In dit filmpje zie je een yoga-ritueel om dichterbij de betekenis van 'Namasté' te komen.
Vertaling:
Het
licht in mij, ziet het licht in jou
Ik respecteer jou, zoals jij mij respecteert
Namasté
We
reizen ver en naar overal en dan komen we weer thuis
We reiken naar de lucht, de sterren en de zon en dan komen we weer thuis
We respecteren Moeder Aarde en dan komen we weer thuis
4. Prentgesprek: Martha & Maria (Lc. 10, 38-42)
Vragen prentniveau (kies 2)
- Wat zie je?
- Wat doen de mensen?
- Hoe kijken ze?
- Hoe zouden ze zich voelen?
- Hoe houden de mensen hun handen?
- Zouden deze mensen elkaar goed kennen?
Vragen ervaringsniveau (kies 2)
- Hoe is het als jij bezoek krijgt?
- Wat doe jij dan: luisteren of helpen of allebei?
- Heb jij al eens iets vertelt waar anderen naar luisterden?
- Ben jij al eens op bezoek geweest bij anderen?
Levensbeschouwelijke vragen (kies 2)
- Doet deze persoon (wijs de Jezus-figuur aan) jou aan iemand denken?
- Wie zou jij kunnen zijn/willen zijn op de prent?
- Wat is er belangrijker: doen of luisteren? Of kan het allebei?
- Is er een verschil tussen een bezoek dat je hebt afgesproken en een onverwachts bezoek?
- Is er een verschil tussen op bezoek gaan bij familie en op bezoek gaan bij onbekenden?
Korte duiding
Deze figuur doet mij denken aan Jezus. Mensen maakten vroeger en nu tijd om naar Hem te luisteren.
Optioneel filmpje: Martha & Maria - Sandy Tales
- Wat zag je dat je nog niet zag op de prent?
Optioneel liedje: Marha, Martha - Elly & Rikkert
5. Welkom-affiche
We willen dat iedereen zich goed voelt op school. We willen dat iedereen zich welkom voelt. Ook de nieuwe leerlingen op onze school verdienen onze aandacht. Ze moeten ons leren vertrouwen en ontdekken dat we op school tijd en ruimte maken voor hen en voor elkaar. We willen een affiche maken die zegt: 'Jij mag er zijn'.
- Lln kiezen woorden of symbolen die met welkom te maken hebben. Vb. handafdrukken, het woord welkom in verschillende talen …
- Elk kind maakt één symbool of woord.
- We verzamelen ze op een groot blad. Zo maken we samen een welkom-affiche.
- Waar kunnen we die affiche een mooi plekje geven?
- Verdiepende vraag: Wat helpt echt om je welkom te voelen?
Lied: Je mag er zijn
Les 4: Handen overal
Ontmoeten door aanraking
1. Fotoset: Wat doen handen?
Werkwijze
- De lln werken klassikaal of in groepjes van 3 à 4 lln.
- Ze krijgen de fotoset 'Wat doen handen?'.
- De lln sorteren:
- + helpende, troostende handen
- - pijnlijke, afwerende handen
Ondersteunende vragen
- Wat doen de handen hier?
- Wat zou dit bij de ander doen?
- Welke handen zou jij willen ontmoeten?
- Welke handen liever niet?
Nabespreking
- Bekijk alle foto's die samen liggen in beide categorieën.
- Wat hebben de handen in de ene categorie gemeen met elkaar?
- Zijn de handen in de andere categorie helemaal anders?
- Op welke foto zou je het liefst zijn?
- Op welke foto zijn de belangrijkste handen?
- Welke foto zou je liever niet meer willen zien (dat handen dit doen)?
2. Jezus' handen
Prent laten zien
Bewerkte prent gebaseerd op: Sterretjes aan de hemel, Uitgeverij Averbode, ill.
- Via deze prenten zoomen we in op de handen van Jezus.
Imiteren
Per 2, de lichaamshouding nabootsen. Let goed op de houding van de handen.
- Wat doen de handen van Jezus op deze prent?
- Wat zou deze man doen als hij de handen van Jezus niet had?
- Waarom zou Jezus zijn handen zo willen inzetten op deze prent?
- Wanneer houden mensen hun handen soms zo bij jou?
- Wanneer houd jij je handen soms zo?
Jezus wordt vandaag niet alleen 'gevonden' in een verhaal, maar ook in mensen die helen, verzorgen, troosten.
KEUZE TUSSEN 3A OF 3B
3A. Hand van Fatima
Werkwijze
In verschillende tradities gebruiken mensen hun handen om iets te tonen aan elkaar of aan God. Niet om te praten met woorden, maar om te ontmoeten door een gebaar.
- Boots de houding van de hand van Fatima na.
Inhoudelijke vragen:
- Wie kent zo'n amulet? Kan je er iets over vertellen?
- Welk gevoel krijg je wanneer je je hand zo houdt?
- Wat zou het kunnen betekenen dat er ook een oog op het hand staat.
- Waarom zou je een symbool van een hand aan een armband hangen?
- Van wie zou de hand kunnen zijn?
Levensbeschouwelijke vragen (2 à 3):
- Wat doet dit gebaar/symbool met jou?
- Welke ontmoeting zou hierbij passen?
- Voelt dit gebaar dichtbij jou, of ver weg?
- Hoe zou iemand zich hiermee tot God kunnen richten?
3B. Gebedshanden
Werkwijze
In verschillende tradities gebruiken mensen hun handen om iets te tonen aan elkaar of aan God. Niet om te praten met woorden, maar om te ontmoeten door een gebaar.
- Maak het een kort moment stil met gevouwen handen (afbeelding), een klassieke gebedshouding voor vele mensen.
- Onmiddellijk daarna: Neem een open houding aan, met gespreide armen en handpalmen naar boven gekeerd (afbeelding).
Inhoudelijke vragen:
- Wat is het verschil tussen beide manieren om je handen te houden tijdens het bidden?
- Waarom zouden mensen de ene of de andere manier kiezen?
Levensbeschouwelijke vragen (2 à 3):
- Wat doet dit gebaar/symbool met jou?
- Welke ontmoeting zou hierbij passen?
- Voelt dit gebaar dichtbij jou, of ver weg?
- Hoe zou iemand zich hiermee tot Jezus kunnen richten? Kan je op deze manier Jezus ontmoeten?
4. Ritueel met water: reinigen
Werkwijze
- Lkr zet een kom met water en een handdoek klaar.
- Sluit zo dadelijk om de beurt, je ogen te sluiten en dan één hand in de kom met water te steken.
- Haal de hand er rustig weer uit en droog de hand daarna af.
- Voel, luister tijdens het moment heel goed en ervaar wat het met je doet.
Vragen (kies er 2 à 3)
- Ik vraag me af wat je gevoeld hebt?
- Ik vraag me af of je enkel iets gevoeld heb aan je hand?
- Ik vraag me af of je je nu anders voelt dan voor de oefening?
- Ik vraag me af wanneer je dit nog eens zou willen doen?
- Ik vraag mij af waarom het in verschillende godsdiensten zo belangrijk zou zijn om je handen te wassen/reinigen/zuiver te houden?
- Ik vraag me af of dit moment je op een bepaalde manier aan God of Jezus deed denken?
5. Verbeelden: één grote handafdruk
We ontmoeten elkaar in de verschillende betekenissen van handen. Daarom maken we nu samen een kunstwerk van al onze handen.
- Elke ll krijgt een beetje verf.
- Ze verven 1 handpalm.
- Ze stempelen hun handafdruk op een groot vel papier.
- Wanneer de handafdrukken gedroogd zijn, kunnen de lln hun naam erin schrijven
Deze handen herinneren ons: ontmoeting kan zacht zijn. En soms hebben we ook handen nodig die beschermen.
Les 5: Waar mensen God ontmoeten
Plaatsen en momenten die ruimte maken
1. Instap: Wanneer wordt het stil vanbinnen?
Werkwijze
15 sec. stilte
- Heb jij een moment dat je het stil maakt?
- Vind je stilte fijn of lastig? (weerstand mag!)
Veel mensen noemen zulke momenten 'een plek waar God dichtbij kan zijn'. Maar soms voel je dat niet, je voelt niets. Ook dat mag.
2. Beelden sorteren
Prenten sorteren
- Er liggen een 6/8-tal prenten op tafel (klassikaal of in groepjes).
- Sorteer de prenten bij het woord dat jij het beste vindt passen.
- Keuze (kaartjes): samen – stil (of welkom – vreemd)
Vragen
- Wat doen mensen daar?
- Wat zie je aan hun lichaam?
- Waar zou jij nieuwsgierig van worden?
- Wat voelt raar of onbekend?
3. Hoe proberen mensen tot ontmoeting te komen?
Bij deze opdracht ga jij uitdrukken hoe mensen op één van die prenten tot ontmoeting proberen te komen.
Werkwijze
Kies één van de beelden.
Kies één vorm hoe jij wil laten zien hoe mensen op dat beeld tot ontmoeting proberen te komen.
- Woord: leg een woordkaartje bij het beeld (stilte – licht – samen – zoeken – wachten – luisteren – licht - … Je mag dat zelf mooi schrijven op een kaartje.
- Gebaar: toon met je lichaam wat mensen daar doen. Laat zien hoe ze tot ontmoeting komen.
- Eén zin: Vul aan en schrijf op een kaartje: 'Mensen komen hier samen om …'
BELANGRIJK: Verschillen mogen er zijn. Je mag gerust iets anders kiezen dan je buur.
Als je wil mag je je keuze aan de klas laten zien en eventueel horen.
4. Theologiseren: Soms wel, soms niet
In al deze plaatsen hopen mensen God te ontmoeten. Soms voelen ze zich gedragen. Soms voelen ze niets. Toch blijven ze terugkomen.
Vragen (kies er 2 à 3)
- Op welke plek op de foto's zou jij rustig kunnen worden?
- Is er een plek waar jij al eens iets bijzonders voelde? Of net helemaal niet?
- Denk je dat mensen God op dezelfde plaats vinden, of op verschillende plekken?
- Bij welke plek voel jij nieuwsgierigheid? Bij welke een beetje weerstand?
- Zou God ook op gewone plekken kunnen zijn?
- Kan je God missen, zelfs op een plek die voor anderen bijzonder is?
- Hoe weet iemand dat God dichtbij is? Of kan je dat nooit helemaal weten?
- Kan je soms zoeken naar God zonder Hem te vinden? Is dat oké?
- Wat zou God misschien proberen te zeggen op een stille plek?
5. Afsluiten
- Elke ll zegt één woord dat is blijven hangen uit de le
Misschien ontmoet je God op een plek… of op een moment… of onverwacht. En misschien soms niet. We blijven zoeken, we blijven op weg gaan, we hopen op ontmoeting.
Les 6: Ik zie jou
Ritueel van ontmoeting: Jezus herkennen vandaag
1. Instap: Begroeting aan de deur
Werkwijze
- Lkr begroet de lln aan de begroetingsposter, (lln kiezen bewust)
- Wanneer iedereen binnen is, zegt ze rustig:
Vandaag is elke begroeting een klein ritueeltje.
Wanneer we iemand begroeten, zeggen we eigenlijk: 'Ik zie jou'.
We gaan vandaag onderzoeken wat dat vanbinnen met ons kan doen.
- 1 à 2 lln delen kort welke begroeting ze kozen.
2. Jezus vandaag ontmoeten in Zijn Woord
Werkwijze
- Lln zitten in een kring.
- Kaars wordt aangestoken.
- 10 sec. stilte
- Lkr leest één van de volgende zinnen:
Soms kan één zin iets openen in ons hart.
Zo'n zin noemen we 'een woord van Jezus'.
Niet een lang verhaal, maar iets kleins dat toch raakt.
Vrees niet.
Heb elkaar lief.
Laat de kinderen bij mij komen.
- 10-15 sec. stilte
Vragen
- Welk woord voelde warm in jou?
- Was er een woord dat je moeilijk vond?
- Kan een woord jou soms 'ontmoeten' vanbinnen?
(Geen uitleg geven – alleen luisteren.)
3. Persoonlijke ontmoetingsverhalen
Mensen herkennen Jezus soms niet op een foto of in een verhaal, maar in wat iemand doet: luisteren, zien, tijd maken, zacht zijn, ruimte geven.
Soms gebeurt dat bij jou. Soms bij iemand anders.
- De lln maken één zin af. Ze kiezen zelf welke zin.
Ik voelde me gezien toen...
Ik miste iemand toen...
Iemand maakte ruimte voor mij toen...
Nu kijken we eens naar ontmoetingen die we soms in de wereld om ons heen zien.
4. Jezus vandaag ontmoeten in de samenleving
Lkr vertelt 2 korte situaties
- Situatie 1: Iemand staat alleen. Een ander kind stapt ernaar toe en zegt: 'Wil je meedoen?'
- Situatie 2: Een nieuw kind komt in de klas of op de speelplaats. Iemand zegt: 'Kom maar bij ons.' Er wordt plaats gemaakt.
Vragen
- Waar zie jij 'ik zie jou' gebeuren?'
- Waar zie jij misschien gemis, iemand die niet gezien wordt?
- Doet één van deze situaties jou denken aan Jezus' manier van doen/leven?
5. Mijn ontmoetingsteken
Werkwijze
Wij maken nu een klein teken dat laat zien wat ontmoeten voor jou betekent.
Het hoeft niet mooi te zijn.
Het mag klein zijn.
Het moet iets vertellen over dat vanbinnen in jou zit.
Lln tekenen op een kaartje (ze kiezen):
- Een oog (ik zie jou)
- Een hand (ik raak je voorzichtig)
- Een deur(ik maak ruimte)
- Een lichtpunt (ik geef warmte)
- …
Ze schrijven één woord erbij: zien – welkom – tijd – moed – luisteren – samen – hoop – rust - …
6. Ritueel mee vormgeven & beleven
We gaan nu een klein ritueel maken.
Ik doe dit niet alleen – jullie kiezen mee wat we doen.
Kiezen:
Ons openingsgebaar:
- Namasté
- Hand op hart
- Een klasbegroeting die ze al kennen
Hoe we de kaartjes leggen:
- In een cirkel rond de kaars
- Als een 'pad' naar de kaars
Ritueelverloop
- Openingsgebaar samen
- Kaars aan + stilte
- Lln leggen hun kaartje neer volgens de gekozen vorm.
- Lkr spreekt de zegenwens uit:
Dat jij gezien mag worden.
Dat jij anderen mag zien.
Dat er in jou iets mag groeien:
openheid, moed, zachtheid
- 15 sec. stilte
- Groei: één woord
- Welk woord past vandaag bij jouw binnenkant? Meer open – meer rustig – meer moedig – meer zacht – meer verbonden
- Lln mogen het woord fluisteren, hardop zeggen, of gewoon vasthouden in stilte.
- Lkr sluit af:
Ontmoeten verandert je soms.
Niet altijd zichtbaar, maar écht.