TUSSEN
VERBONDENHEID EN GEMIS
Vriendschap
Les 1: Hoe dichtbij mag je komen?
Over vriendschap, afstand en nabijheid
1. Eerste indrukken - Wie zou bij mij passen?
De foto's
- Lkr legt 6 foto's van diverse kinderen (leeftijd, afkomst, uitstraling) zichtbaar in het midden of toont ze op het bord.
Kijk rustig. Je hoeft nog niets te zeggen.
Gesprek (vragen kiezen)
- Welk van deze kinderen zou jouw vriend(in) kunnen zijn? Waarop baseer je deze keuze?
- Zou je op één van hen verliefd kunnen worden? Waarom denk je dat?
- Is er iemand die je op het eerste zicht minder aardig vindt? Vertel.
- Hoe ga jij om met iemand die je minder graag hebt?
- Wie van deze kinderen zou je beter willen leren kennen? Waarom?
- Wie wil met niemand van deze kinderen kennismaken? Waarom?
- Bleek je eerste indruk van iemand al eens verkeerd te zijn? Vertel.
Soms weten we meteen wie dichtbij mag komen. Soms vergissen we ons en soms weten we het gewoon niet.
- Kun je met iedereen bevriend zijn? Waarom wel/niet?
- Zijn vriendschappen voor het leven? Waarom wel/niet?
- Welke eigenschappen waardeer jij in een vriend(in)?
- Welke eigenschappen stoten jou af?
- Kan vriendschap je ook verdrietig maken? Waarom wel/niet?
- Welke andere relaties tussen mensen ken je naast de vriendschapsrelatie?
- Is de ene relatie belangrijker dan de andere? Waarom wel/niet?
- Zie je een vriend op een andere manier graag dan je broer/zus, je ouders, je liefje, God?
- Welke relatie is jou het meest/minst dierbaar? Waarom?
2. Dichtbij en veraf - Wie staat waar in mijn leven?
Materiaal
- A4 met concentrische cirkels
- 5 stenen of ... per ll
Stap 1: Ikzelf (stilte)
- Kies één steen die jouzelf voorstelt.
- Leg die steen in het midden van het blad.
Dit is geen test. Er is geen goed of fout. Het is een manier om te luisteren naar jezelf.
Stap 2: Verbondenheid
- Denk aan iemand met wie je je sterk verbonden voelt.
- Leg een steen in een cirkel die past bij hoe dichtbij die persoon voor jou voelt?
- Verdiepende klassikale vraag: Wat maakt dat die persoon dichtbij voelt?
Stap 3: Afstand en gemis
- Denk nu aan iemand met wie het moeilijker loopt.
- Leg een steen waar de afstand voor jou klopt.
Vragen:
- Zou je willen dat deze steen ergens anders lag?
- Wat houdt die afstand in stand, denk je?
Lkr laat stilte toe. Delen mag, zwijgen ook.
Stap 4: Eén steen blijft liggen
- De lln maken het blad leeg, behalve één steen die iets vertelt over een band die blijft raken.
Soms blijft iets liggen in ons leven. Dat hoeft niet opgelost te worden.
3. Jezus en nabijheid - Wie staat Hij nabij?
Symbolische herstart
- Kies nu één steen die Jezus voorstelt.
- Leg die steen in het midden.
Vragen:
- Bij wie zou Jezus volgens jou dichtbij willen staan?
- Bij wie zou het moeilijk worden?
- Denk je dat Jezus mensen anders bekijkt dan wij soms doen?
- Waar zou Jezus zich vandaag ongemakkelijk voelen, denk je?
- Waar zou jij Jezus leggen in jouw cirkel?
- Moet Hij dicht bij jou staan? Of mag Hij ook even verder weg zijn?
4. Wij als klasvrienden - Een moment van gedeelde verbondenheid
Werkwijze
- De klas zit in een kring.
- De steen gaat rond. Wie wil, mag spreken.
- Zin om aan te vullen: In deze klas voel ik mij verbonden wanneer…
Regels
- Spreken is vrijwillig.
- Geen commentaar op elkaar.
- Stilte mag.
5. Afsluiting: Wat neem je mee?
Werkwijze
- Is er iets in deze les dat je nog even wil meenemen in jezelf?
- Is er iets dat je niet begrijpt, maar dat je wel raakt?
Vriendschap is niet alles begrijpen. Soms is het gewoon bij elkaar durven zijn.
Les 2: Gekend en geroepen
Over eigenheid, verschil en vriendschap bij Jezus
1. Een boekje over jou - Wat laat je zien?
Materiaal
- Vriendenboekje – deel 1 (op voorhand, knippen + nieten)
- Kleurpotloden/stiften
- Stempelkussen (duimafdruk)
Stap 1: Invullen vriendenboekje - deel 1
Vandaag gaan we niet kijken wie je bent volgens anderen, maar wat jij zelf wil laten zien van wie je bent.
- Niet alles moet ingevuld worden
- Tekenen, schrijven of leeg laten mag.
- Dit is geen toets.
- De lln werken in stilte aan deel 1 van het vriendenboekje.
- Lkr wandelt rond, maar stoort zo weinig mogelijk.
Stap 2: Korte innerlijke pauze
- Wanneer de meeste lln klaar zijn:
Kijk eens naar je boekje.
Is er iets dat je verrast aan jezelf?
Of iets dat moeilijk was om te tonen?
- Lln niet laten antwoorden, enkel laten nadenken.
Stap 3: Ontmoeting zonder vergelijking
- De lln kiezen één bladzijde die voor hen iets vertelt over wie ze zijn?
Op signaal van lkr:
- Lln wandelen rustig rond.
- Zoeken iemand die ze nog niet zo goed kennen.
In duo's:
- Ieder vertelt kort waarom net die bladzijde belangrijk is.
- De ander luistert alleen.
Je hoeft niets te verbeteren of toe te voegen. Luisteren is genoeg.
Na 2 min. wissel van partner:
- Maximum 2 à 3 rondes.
- Geen feedback, geen oordeel, geen 'ik ook'.
2. Bijbelverhaal: Jezus roept Zijn vrienden (Lc. 5, 1-11)
Bijbelverhaal: Jezus roept Zijn vrienden
Tempera op paneel, National Gallery of Art, Washington DC
Gesprek (keuze uit vragen)
- Wat weten we over Simon en Andreas vóór Jezus hen roept?
- Waarom denk je dat Jezus net hén aanspreekt?
- Moesten ze eerst beter worden voor ze mochten volgen?
- Wat zou Jezus in hen gezien hebben, denk je?
- Zou Jezus zich kunnen vergissen?
Extra filmpjes Bijbelverhaal
Liedje bij het Bijbelverhaal
3. Uniek maar niet alleen
Link naar de klas
Link naar de klas
In het verhaal kiest Jezus mensen die verschillend zijn. Ze worden geen vrienden omdat ze hetzelfde zijn?
- Wat maakt jou anders dan anderen?
- Is anders zijn altijd gemakkelijk in een groep?
- Denk je dat eigenheid, je anders zijn, soms eenzaam kan maken?
- Wat zou Jezus in jou kunnen zien, zelfs als jij het zelf niet ziet?
Extra: Lied - Iedereen is anders
4. Vriendenboekje - deel 2 als teken van erkenning
Werkwijze
Werkwijze
Deel 2 is geen 'handtekeningenjacht'. Het is een manier om iets waardevols bij elkaar achter te laten.
- LLn geven hun boekje door aan 2 à 3 lln.
- Die mogen één vraag of zin invullen.
- Als er meer tijd is, mogen ze meerdere dingen invullen.
- Geen grapjes, geen beoordelingen.
5. Afsluiting: Gekend zijn
Werkwijze
We zitten in een kring.
- Wat heb je vandaag over jezelf of anderen ontdekt, zonder dat je het helemaal begrijpt?
In vriendschap gaat het niet over perfect zijn, maar over gezien en gekend worden.
Les 3: Blijf hier bij Mij
Wanneer vriendschap schuurt en zorgen zwaar worden
1. Out of the box verhaal: Zorgen in de emmer
2. Brug naar Jezus - Blijf hier bij Mij
Gesprek (keuze uit vragen)
- Waarom denk je dat Jezus vraagt om nabijheid?
- Wat doen de vrienden?
- Hoe zou Jezus zich gevoeld hebben, denk je?
- Is het erg dat de vrienden in slaap vallen?
Jezus vraagt niet om kracht. Hij vraagt om nabijheid.
3. Community Play (Out of the Box) - Spelend verkennen
Zie ook bijlage
Jullie mogen nu met het materiaal spelen. Niet om iets juist te doen, maar om te voelen.
Mogelijke uitnodigingen (kies er één):
- Welke zorgen dragen mensen soms mee?
- Welke zorgen knn op een klas drukken?
- Wat helpt om een zorg even neer te zetten?
Lln mogen:
- Zichzelf in een figuur plaatsen
- Zorgen verbeelden
- De vriend spelen
- De emmer neerzetten
4. Afronden Out of the Box
Zie bijlage
5. Stil slot
- Geen laatste uitleg. Geen moraal.
Soms helpt het al dat iemand ziet en blijft.
Les 4: Als vriendschap iets kost
Jonathan en David - trouw, spanning en loslaten
1. Kijken naar vriendschap die iets kost
Kunst: David en Jonathan - Rembrandt
Kijkmoment
Kijk rustig. Je hoeft niets uit te leggen of te begrijpen.
- Wat zie je aan hun houding?
- Waar zie je nabijheid?
- Waar voel je spanning of verdriet?
We kijken met aandacht. Er zijn geen juiste antwoorden.
2. Het verhaal van Jonathan en David
Bijbelverhaal: Jonathan en David (1 Samuël 18-31)
Gesprek (keuze uit vragen)
- Wat maakt deze vriendschap moeilijk?
- Wat verliest Jonathan door David trouw te blijven?
- Waarom zou hij toch bij David blijven?
- Had Jonathan ook mogen kiezen voor zichzelf?
Extra filmpjes Bijbelverhaal
3. Innerlijke reflectie: Waar schuurt vriendschap bij mij?
Ook vandaag is vriendschap niet altijd gemakkelijk. Soms doet ze pijn. Soms moet je iets loslaten.
Werkwijze
- LLn zitten rustig, ogen gesloten of blik naar beneden.
- Lkr leest traag enkele zinnen. De lln mogen in stilte de zinnen aanvullen:
- Een moment waarop vriendschap moeilijk was voor mij…
- Iemand bij wie ik bleef, ook al was het lastig …
- Iemand die ik moest loslaten…
Je hoeft niets te delen. Het is voor jou.
4. Een beeld maken van vasthouden en loslaten
Materiaal per ll
- 1 stevig blad papier of dun karton (A4)
- 1 stuk wol of touw (20-30cm)
- Pritt
- Eventueel potlood of stift
Aankondiging opdracht
Jullie gaan geen knutselwerk maken. Jullie maken een beeld dat laat zien hoe vriendschap soms verbindt en soms trekt of pijn doet.
Stap voor stap
1. Leg het touw los op het papier
- in een vorm die voor jou iets zegt (bv. een knoop, een lus, 2 uiteinden die trekken …)
- nog niet lijmen
Leg, kijk, verleg. Pas als het klop voor jou, ga je verder.
2. Lijm het touw vast
- met een pritt
- enkele op enkele punten
- het touw mag zichtbaar blijven 'spannen'
3. (Optioneel) één woord toevoegen
- Bv. blijven, loslaten, moeilijk, verbonden, wachten
- Geen uitleg, geen zinnen
Het hoeft niet mooi te zijn. Het hoeft niets op te lossen.
5. Gop op het spoor in moeilijke vriendschap
Aankondiging: Theologische laag leggen
In de Bijbel wordt verteld dat God soms te vinden is waar mensen elkaar niet loslaten, zelfs als het moeilijk is.
1 à 2 open vragen
- Zou God dichterbij kunnen zijn waar mensen trouw blijven zonder zekerheid?
- Of ook waar mensen eerlijk durven loslaten?
Misschien is God niet alleen in wat lukt, maar ook in wat pijn doet en toch liefde blijft.
6. Afsluiting: Stilte
- LLn leggen hun werk voor zich neer.
- Vraag: Is er iets in deze les dat je wil meenemen, zonder het te begrijpen?
- In stilte afsluiten.
Les 5: Waar vriendschap dieper wordt
Vriendschap als vindplaats van God
1. Een moment dat blijft hangen
Werkwijze
- Lln gaan rustig zitten.
Soms is er een moment met iemand dat je niet vergeet. Je weet niet precies waarom, maar het blijft bij je?
- Stilte.
Vragen:
- Wat maakt dat sommige momenten blijven hangen?
- Is dat omdat iemand iets zei, of gewoon omdat die er was?
2. Jezus en Zijn vrienden - God tussen mensen
Beeld: Jezus met Zijn leerlingen
Jezus kiest geen perfecte mensen.
Hij kiest vrienden.
Hij eet met hen, trekt met hen op, deelt zijn leven.
Kijk- en denkvragen
- Wat gebeurt hier tussen de mensen?
- Is dit een luid of een stil moment?
- Waar zie je verbondenheid?
- Waar kan je hier God ontdekken?
Geen verdere uitleg.
Jezus gelooft dat God niet alleen boven de mensen is, maar tussen mensen.
3. Waar twee of drie samen zijn...
Bijbelzin
In de Bijbel staat ook deze zin: 'Waar twee of drie mensen samen zijn, daar ben ik in hun midden.
- Stilte.
Vragen
- Wat zou dat kunnen betekenen?
- Moet je dat voelen?
- Kan God er ook zijn zonder dat je het merkt?
- Kan vriendschap soms gewoon vriendschap zijn?
4. David en Jonathan
Herhaling
We hoorden al over David en Jonathan. Hun vriendschap was niet gemakkelijk. Ze verloren er zelfs iets door.
Kijk- en denkvragen
- Wat houden ze vast?
- Wat laten ze los?
- Waarom zouden mensen zeggen dat je in zo'n vriendschap iets van God kan herkennen?
Soms wordt God herkend waar mensen trouw blijven, ook als het iets kost.
5. Stilte: Luisteren naar wat tussen mensen gebeurt
- Licht dimmen.
Halve minuut stilte.
We doen even niets. We luisteren.
Vragen zonder hardop een antwoord te geven:
- Wie is iemand bij wie jezelf mag zijn?
- Wie was er voor jou, zonder iets op te lossen?
- Zou God daar ook geweest kunnen zijn?
6. Een klein symbool van verbondenheid
Materiaal
- Een kleine steen of kaarsje per ll
- Een schaal of doek in het midden.
Opdracht
- Elke ll legt in stilte zijn steen of kaars in het midden.
Dit is geen belofte. Het is een teken van verbondenheid zoals ze soms is: stil, breekbaar, echt.
7. Afronding: Een open vraag
Zou het kunnen dat God soms dichterbij is dan we denken, gewoon tussen mensen?
- De vraag open laten.
- In stilte afsluiten.
Les 6: Wat wij met elkaar meedragen
Een ritueel rond vriendschap
1. Binnenkomen in een andere sfeer
Werkwijze
- De lln komen in stilte binnen en gaan in een kring rond het doek zitten.
Kaars rustig aansteken.
Korte stilte
Vandaag gaan we niet veel praten. We gaan samen iets beleven.
2. Terugblik
Werkwijze
- Lkr zegt traag, met pauzes:
In de voorbije lessen hebben we nagedacht over vriendschap.
- Daarna de volgende dingen opsommen, met stilte ertussen:
Over dichtbij en veraf zijn.
Over anders zijn.
Over pijn en gemis.
Over trouw.
Over God die misschien dichterbij is dan we denken.
Je hoeft niets te onthouden of te herhalen. Het mag gewoon even meeklinken.
3. Een symbool voor vriendschap
- Elke ll krijgt één houten hartje (of alternatief).
Dit hartje is van hout. Het is gegroeid. Het kan ook breken.
Dit staat niet voor perfecte vriendschap en niet voor een belofte.
Het staat voor wat jij meedraagt in vriendschap.
- De lln houden het vriendschapssymbool even in hun hangen.
- Lkr zegt zacht:
Misschien denk je aan iemand.
Misschien aan iets dat moeilijk was.
Misschien aan iets waarvoor je dankbaar bent.
- Stilte
4. Samen brengen wat ons verbindt
Wie wil, mag straks zijn hartje in het midden leggen. Je hoeft niets te zeggen.
- De lln gaan één voor één, in hun eigen tempo opstaan, het hartje op de doek leggen, weer gaan zitten.
- Er wordt niet gesproken.
5. God/Mysterie tussen ons
- Als iedereen terug zit:
In de Bijbel geloven mensen dat God niet alleen ver weg is, maar soms te vinden waar mensen samen dragen.
Waar twee of drie samen zijn, daar ben ik in hun midden.
Misschien is God hier. Misschien ook niet. We hoeven dat niet te weten.
- Stilte
6. Dankbaarheid en gemis mogen samen bestaan
Vriendschap is soms warm. En soms blijft er iets moeilijk.
2 korte stiltes:
- Één waarin lln denken aan iets waarvoor ze dankbaar zijn.
- Eén waarin ze denken aan iets wat gemis blijft.
Alles mag hier zijn. Niets moet opgelost.
7. Afronding
Wat we hier deden, nemen we niet vast. We laten het met ons meegaan.
- Kaars langzaam doven.
Ga straks rustig terug naar je plaats.
- Lln gaan rustig terug zitten.