VIEREN,
TUSSEN HET ALLEDAAGSE EN HET BIJZONDERE
ALLERHEILIGEN:
Leven vanuit idealen
Les 1: Heiligen en idealen - een eerste ontmoeting
1. Rituele opening: Wat hebben deze voorwerpen met elkaar te maken?
Vragen
- Wat hebben deze 3 voorwerpen met elkaar te maken?
- Bij wat voor soort mensen zouden deze voorwerpen kunnen horen?
- Wie bewonderen mensen vandaag en waarom?
We houden onze ideeën even vast. Straks ontdekken we meer.
2. Wat vieren we met Allerheiligen?
Korte duiding
Op 1 november vieren Christenen Allerheiligen. Op die dag denken ze aan mensen die probeerden te leven vanuit iets wat voor hen heel waardevol was. Heiligen zijn geen perfecte mensen. Het zijn mensen die zich lieten inspireren door Jezus en die probeerden trouw te blijven aan wat hen bezielde.
Vragen
- Waarom zouden mensen zulke personen blijven herinneren?
- Zijn er vandaag ook mensen die anderen inspireren?
Extra filmpje: Schooltv - God, Maria en heiligen
3. Drie heiligen ontmoeten
Carlo Acutis - De jongen met het digitale kompas
- Wat was voor Carlo zo belangrijk dat het richting gaf aan zijn leven?
- Carlo gebruikte zijn talent voor computers voor iets wat hij belangrijk vond. Waarvoor zou jij jouw talenten graag gebruiken?
- Waarom past de laptop bij Carlo?
- Wat vertelt dit symbool over wat hij belangrijk vond?
Chiara Badano - Licht in het donker
- Wat verrast of raakt jou in haar verhaal?
- Wat begrijp je niet goed aan haar keuze?
Waarom zou een roos bij Chiara passen?
Wat vertelt deze roos over hoe zij in het leven stond?
Titus Brandsma - De man die niet zweeg
- Waarom zou iemand niet zwijgen als dat gevaarlijk is?
- Sommige mensen vonden dat Titus beter had gezwegen om zichzelf te beschermen. Wat vind jij daarvan?
- Waarom hoort een krant bij Titus?
- Wat zegt dit over zijn ideaal?
4. Bewegingswerkvorm: Met wie zou jij willen praten?
Voorbereiding
In 3 hoeken van de klas hangt:
- Carlo
- Chiara
- Titus
Werkwijze
- Vraag:
Als je 5 minuten met één van deze personen zou mogen praten, wie zou je dan kiezen? Welk ideaal achter één van deze symbolen spreekt jou het meest aan?
- De lln kiezen een hoek
Korte uitwisseling:
- Waarom sta je hier?
- Wat spreekt je aan?
5. Mijn innerlijk kompas
Inleiding
Carlo, Chiara en Titus probeerden te leven vanuit iets wat zij heel belangrijk vonden. Dat gaf richting aan hun leven.
Ook wij hebben allemaal een soort innerlijk kompas. Dat helpt ons om keuzes te maken en te ontdekken wat we belangrijk vinden.
Vandaag staan we voor het eerst stil op ons eigen kompas. We denken na over wat voor ons belangrijk is, wat ons kracht geeft en welke mensen ons inspireren.
Je hoeft niet alles volledig in te vullen. Kies wat voor jou belangrijk is. Je mag woorden schrijven, kleine tekeningen maken of symbolen gebruiken.
Noord: Mijn ideaal
Wat vind ik echt belangrijk?
Denk aan:
- Wie geeft jou moed?
- Waar word jij rustig of blij van?
- Wat helpt jou om door te zetten?
Oost: Mijn krachtbron
Wat helpt mij als het moeilijk wordt?
Denk aan:
- Wie geeft jou moed?
- Waar word jij rustig of blij van?
- Wat helpt jou om door te zetten?
Zuid: Mijn uitdaging
Wat maakt het soms moeilijk om trouw te blijven aan wat ik belangrijk vind?
Denk aan:
- Waar twijfel ik soms aan?
- Wat vind ik lastig?
- Wat houdt mij tegen?
West: Mijn voorbeeld
Wie laat mij zien wat belangrijk is?
Dat kan zijn:
- iemand uit je gezin
- een vriend of vriendin
- een sporter
- iemand uit de actualiteit
- Carlo, Chiara of Titus
- iemand anders die jij bewondert
Schrijf een naam of teken een symbool.
6. Afsluiting
Welk woord neem jij vandaag mee uit deze les?
- Iedere ll zegt één woord.
Zoals deze heiligen zoeken ook wij naar wat ons richting geeft. In de volgende les gaan we verder op zoek naar wat ons innerlijk kompas kan zijn.
Les 2: Jouw innerlijk kompas - kiezen voor wat telt!
1. Rituele opening
Kijktafel
- doek - kaars - kompas
- korte stilte
Vorige les maakten we kennis met Carlo, Chiara en Titus. Zij probeerden te leven vanuit iets wat zij heel belangrijk vonden.
- Welk ideaal of welke persoon uit de vorige les is je bijgebleven?
2. Keuze-opstelling: Wat zou jij doen?
Voorbereiding
- Aan één kant van de klas hangt: Ik zou dit doen.
- Aan de andere kant: Ik zou dit niet doen.
- De lln kiezen telkens een plaats in de ruimte.
- Er zijn geen juiste of foute antwoorden.
Situatie 1
Op de speelplaats zit iemand helemaal alleen. Je vrienden lachen met die persoon. Zou jij erbij gaan zitten?
- De lln kiezen een plaats.
Bespreking
- Waarom koos je hiervoor?
- Wat maakt deze keuze moeilijk?
Koppeling met Jezus
Jezus deed soms dingen die anderen vreemd vonden. Zo ging Hij eten bij Zacheüs, een man die door veel mensen niet graag gezien werd. Terwijl anderen afstand hielden, zocht Jezus juist contact met hem.
- Waarom zou Jezus dat gedaan hebben?
Situatie 2
Een vriend heeft iets fout gedaan. Niemand weet dat jij de waarheid kent. Zou jij eerlijk vertellen wat er gebeurd is?
- De lln kiezen een plaats.
Bespreking
- Waarom koos je hiervoor?
- Wat maakt deze keuze moeilijk?
Koppeling met Jezus
Jezus vertelde vaak eerlijk wat Hij dacht, ook wanneer mensen daar boos om werden.
- Waarom is eerlijk zijn soms moeilijk?
Situatie 3
Er bestaat een regel, maar door die regel kan iemand geen hulp krijgen. Volg je de regel of help je eerst?
- De lln kiezen een plaats.
Bespreking
- Waarom koos je hiervoor?
- Wat maakt deze keuze moeilijk?
Koppeling met Jezus
Op een sabbat genas Jezus een zieke man. Sommige mensen vonden dat verkeerd omdat er op sabbat niet gewerkt mocht worden. Jezus vond helpen belangrijker dan die regel.
- Waarom zou Jezus dat gedaan hebben?
Besluit
Sommige mensen vonden Jezus een dwarsligger. Hij koos niet altijd voor de makkelijke weg. Hij probeerde trouw te blijven aan wat Hij echt belangrijk vond.
3. Onderzoek: Inspirerende mensen van vandaag
Opdracht
- Werk in groepjes van 2 à 3 lln.
- Kies één persoon uit de lijst met inspirerende mensen van vandaag. Om voldoende verschillende idealen te ontdekken, knn max. 2 groepjes dezelfde persoon kiezen. Kies eerst een ideaal dat jullie aanspreekt, daarna de persoon.
- Je mag ook zelf iemand voorstellen als je onmiddellijk iemand weet én de lkr toestemming geeft.
- Lln krijgen een onderzoekskaart per groepje.
Onderzoekskaart
Lijst met mogelijke personen
4. Wie verdient een plaats op onze kijktafel?
Opdracht
Jullie hebben onderzocht welke persoon jullie inspireert.
Nu stellen jullie die persoon kort voor aan de klas.
Daarna beslissen we samen welke persoon volgens ons een plaats verdient op onze kijktafel. We kiezen niet noodzakelijk de persoon die het beroemdst is, maar de persoon waarvan wij vinden dat het ideaal ons het meest inspireert.
Voorstelling per groepje
- Elk groepje krijgt maximum 1 minuut.
- Ze vertellen kort over deze persoon a.d.h.v. hun onderzoekskaart.
Klaskeuze
Na de voorstellingen kiest de klas samen één persoon.
- Welke persoon vinden wij als klas het meest inspirerend?
Symbool kiezen
- De klas bedenkt vervolgens samen een symbool dat bij deze persoon past.
- Voorbeelden: zie achtergrondinfo inspirerende personen
- Lkr of een ll tekent dit eenvoudige symbool op een klein kaartje.
- Het kaartje krijgt een plaats op de kijktafel naast de laptop van Carlo, de roos van Chiara, de krant van Titus.
Vorige les ontdekten we symbolen van heiligen. Vandaag voegen we zelf een symbool toe van iemand die vandaag probeert te leven vanuit een ideaal.
5. Rituele afsluiting
Gesprek
- De kaars brandt.
- Korte stilte.
Welke persoon van vandaag heeft jou het verrast?
- Enkele reacties.
Slotwoord
Zoals Carlo, Chiara en Titus probeerden te leven vanuit iets wat hen bezielde, proberen ook mensen vandaag hun idealen waar te maken. In de volgende les ontdekken we hoe mensen in verschillende levensbeschouwingen zoeken naar wat voor hen het meest waardevol is.
Les 3: Idealen over grenzen heen
1. Rituele opening
Kijktafel
- doek
- kaars
- wereldbol
- symbolen uit vorige lessen
Ritueel
- Stiltemoment van 30 sec.
- Lln kijken naar de wereldbol en zeggen samen:
Overal ter wereld zoeken mensen naar wat hen bezielt.
Inleidend gesprek
- Denken jullie dat mensen overal ter wereld dezelfde dingen belangrijk vinden?
- Kunnen mensen met een verschillend geloof toch gelijkaardige idealen hebben?
Vandaag ontmoeten we 3 mensen uit verschillende levensbeschouwingen. We ontdekken welke idealen hen richting gaven in hun leven. Daarna denken we na over welk ideaal onze wereld vandaag het meest nodig heeft.
2. Drie mensen ontmoeten die leven vanuit een ideaal
1. Thich Nhat Hanh (Boeddhisme) - Vrede en aandacht
Verhaal
Thich Nhat Hanh was een monnik uit Vietnam. Hij leefde in een klooster, maar hij reisde ook de wereld rond om mensen te leren hoe ze rust konden vinden in zichzelf. Hij zei: "Als je echt wilt leven, moet je leren om stil te zijn en te luisteren."
Elke ochtend wandelde hij langzaam door de tuin. Bij elke stap zei hij zachtjes: "Ik ben hier. Ik adem." Hij geloofde dat je vrede kunt voelen als je met volle aandacht leeft — niet denken aan gisteren of morgen, maar gewoon nu.
Hij leerde mensen om goed te ademen, goed te luisteren, en vriendelijk te zijn — ook als het moeilijk is. Want vrede begint niet in grote gebouwen of bij leiders, maar in ons eigen hart.
Symbool: Lotus
De lotus groeit in modderig water en bloeit toch open. Voor Thich Nhat Hanh was dat een beeld van hoop en innerlijke vrede.
Vraag
- Ik vraag me af of vrede eerst in jezelf moet groeien voordat ze tussen mensen kan ontstaan.
2. Rabia al-Adawiyya (Islam) - Liefde voor God
Verhaal
Rabia leefde lang geleden in de woestijn van Irak. Ze had geen paleis, geen rijkdom, maar haar hart was vol liefde — liefde voor God. Ze zei: "Ik hou van God, niet omdat ik iets terug wil, maar gewoon omdat Hij er is."
Er is een beroemd verhaal over haar. Op een dag liep ze door de stad met een fakkel in de ene hand en een waterkom in de andere. Mensen vroegen haar: "Wat ben je aan het doen?" Ze zei: "Met dit vuur wil ik de hemel verbranden, en met dit water wil ik het vuur van de hel doven. Zodat mensen God liefhebben, niet uit angst of verlangen, maar uit echte liefde."
Rabia was moedig en zacht tegelijk. Ze leerde dat liefde het sterkste is wat er bestaat — sterker dan angst, sterker dan beloning.
Symbool: Waterkom/kruik
De waterkom staat voor zuivere liefde die niets terug verwacht.
Vraag
- Ik vraag me af of liefde nog echte liefde is als je er iets voor terug verwacht.
3. Mahatma Gandhi (Hindoeïsme) - Waarheid en Geweldloosheid
Verhaal
Gandhi was een kleine man met een grote droom: een wereld zonder geweld. Hij groeide op in India, waar veel mensen arm waren en onrecht werd aangedaan. Maar Gandhi zei: "We gaan niet vechten. We gaan de waarheid spreken. En we blijven vreedzaam."
Hij geloofde dat je sterk kunt zijn zonder te slaan. Hij vastte soms dagenlang om te tonen dat hij het meende. Hij wandelde honderden kilometers om te protesteren — altijd zonder geweld.
Mensen luisterden naar hem omdat hij leefde zoals hij sprak. Hij was eerlijk, eenvoudig, en dapper. Zijn staf hielp hem stappen zetten op de weg van vrede.
Symbool: Staf
De staf werd een symbool van zijn tocht op de weg van waarheid en geweldloosheid.
Extra Filmpje: Wie is Gandhi?
Vraag
- Ik vraag me af waarom geweldloosheid soms moeilijker is dan terugvechten.
3. Idealenhoeken
Voorbereiding
In 4 hoeken van de klas hangen kaartjes:
- vrede
- liefde
- waarheid
- respect
We hebben 3 verhalen gehoord. Misschien herkennen we daarin verschillende idealen.
Opdracht
Naar welke hoek zou jij stappen als je denkt aan het ideaal dat jou het meest raakt in de 3 verhalen?
- De lln kiezen een hoek.
Gesprek in de hoek
- Waarom koos je voor dit ideaal?
- Wat spreekt je hierin aan?
- Waarom zou dit ideaal belangrijk zijn?
Daarna deelt elke hoek één gedachte met de klas.
4. Idealen vergelijken met Jezus
Eenvoudig overzicht
Christenen geloven dat Jezus droomde van het Rijk Gods: een wereld waarin liefde, vrede, gerechtigheid en zorg voor mensen kunnen groeien.
Klasgesprek
- Ik vraag me af waarom zoveel mensen uit verschillende levensbeschouwingen uitkomen bij liefde, vrede, waarheid en zorg.
- Welke idealen herken je ook bij Jezus?
- Welke ideale wereld droomde Jezus volgens jou?
- Ik vraag me af of Jezus, Gandhi, Rabia en Thich Nhat Hanh elkaar zouden begrijpen als ze samen aan tafel zaten.
Overgang naar de verwerking
Mensen uit verschillende levensbeschouwingen leggen soms andere accenten, maar toch keren bepaalde idealen steeds terug. Welk ideaal zou onze wereld vandaag het meest nodig hebben?
5. Beeldende verwerking: Welk ideaal heeft onze wereld nodig?
Opdracht
- De lln krijgen een klein kaartje.
- Denk na over de vraag:
Welk ideaal zou onze wereld vandaag het meest nodig hebben?
Verwerking
- Kies een symbool dat bij jouw ideaal past.
- Teken het symbool.
- Schrijf eronder:
Mijn ideaal is ...
- Schrijf op de achterkant 1 à 3 zinnen:
Onze wereld heeft dit nodig omdat...
6. Slotritueel
Het ritueel
- Lln vormen een kring rond/bij de kijktafel.
- Iedere ll legt zijn kaartje rond de wereldbol.
- De lln antwoorden samen:
Mensen overal ter wereld zoeken naar wat echt belangrijk is.
Wij dragen onze idealen mee in de wereld.
- Korte stilte.
Afsluitende vraag
- Welk ideaal hoorde je vandaag dat je graag wil meenemen?
Slotzin
Moge vrede, liefde, waarheid en zorg groeien in onze wereld.
- De kaars blijft nog even branden.
Les 4: Botsing tussen ideaal en werkelijkheid
1. Rituele opening
Kijktafel
- doek
- kaars
- wereldbol
- symbolen uit de vorige lessen
- grote steen
Ritueel
Een kort moment van stilte.
Lln kijken naar de steen.
Inleidend gesprek
- Wat valt je op wanneer je deze steen ziet?
- Waarvoor zou een steen symbool kunnen staan?
Soms dromen mensen van een mooi ideaal. Maar onderweg botsen ze op moeilijkheden. Deze steen staat vandaag symbool voor alles wat ons kan tegenhouden:
- angst
- twijfel
- verdriet
- onbegrip
- ontgoocheling
Toch geven sommige mensen hun ideaal niet op.
Centrale vraag van de les
- Waarom geven sommige mensen hun idealen niet op, ook wanneer het moeilijk wordt?
2. Korte herhaling van vorige lessen
Vraag
Lln bespreken kort met hun buur:
- Welke persoon uit de vorige lessen is je bijgebleven?
Klassikale terugkoppeling
Lkr noteert enkele namen.
- Denk je dat het voor deze mensen altijd gemakkelijk was om trouw te blijven aan hun ideaal?
3. De Raad van Idealisten
Opstelling
- In het midden: steen + de brandende kaars
- Rond de steen staan 6 stoelen.
- Op die stoelen zitten: Jezus – Titus Brandsma – Chiara Badano – Mahatma Gandhi – Rabia al-Adawiyya – Thich Nhat Hanh
- De andere lln vormen een kring rond de raad.
- Alternatieve opstelling: de 6 leden van de raad zitten achter de steen en de brandende kaars, de andere lln zitten tegenover hen.
Voorbereiding door de lkr
Lkr kiest vooraf 6 lln voor de Raad van Idealisten.
Verdeel de rollen:
- Jezus
- Titus Brandsma
- Chiara Badano
- Mahatma Gandhi
- Rabia al-Adawiyya
- Thich Nhat Hanh
Elke lln krijgt een rollenkaart + bijpassend naamkaartje (bijlage)
- De overige lln krijgen een observatieblad. (bijlage)
Voorbereiding
Raad van Idealisten
De 6 lln krijgen een rollenkaart.
Op de rollenkaart staat:
- mijn ideaal
- Waar botste ik op?
- Wat gaf mij kracht?
- Mogelijke uitspraken.
De lln lezen hun kaart rustig door.
Luisteraars
- De overige lln krijgen een observatieblad.
Luister aandachtig naar de antwoorden van de Raad van Idealisten.
Noteer:
- Waar botste deze persoon op?
- Wat gaf deze persoon kracht?
Jullie vullen het observatieblad in tijdens het gesprek.
Inleiding door de lkr
- De lkr wijst naar de steen.
Deze steen staat voor alles wat moeilijk kan zijn:
- angst
- verdriet
- weerstand
- twijfel
- ontgoocheling
Vandaag ontmoeten we mensen die niet opgaven toen ze op zo'n steen botsten.
Gesprek met de Raad van Idealisten
Vragenkaart
- Wat was voor jou het moeilijkste moment?
- Wanneer wilde je opgeven?
- Wat deed het meeste pijn?
- Waar was je bang voor?
- Wie hielp jou?
- Wat gaf jou kracht?
- Waarom bleef jouw ideaal belangrijk?
- Twijfelde je soms?
- Wat zou je tegen iemand zeggen die ontmoedigd raakt?
- Waarom gaf je jouw ideaal niet op?
Werkwijze
- De lln stellen vragen aan de leden van de raad.
- Tijdens het gesprek vullen de luisteraars hun observatieblad verder aan.
- De lkr bewaakt dat verschillende figuren aan bod komen.
Laatste vraag aan de raad
- De lkr richt zich tot de volledige raad:
Stel dat hier iemand zit die een mooi ideaal heeft, maar het moeilijk krijgt. Welke raad zouden jullie geven?
- De leden van de raad antwoorden één voor één.
Reflectiekaart voor de Raad
- Terwijl de klas haar observatieblad afrondt, vullen de 6 leden van de raad een korte reflectiekaart in.
4. Klassikale reflectie
Stap 1: Observatieblad bespreken
Stap 2: Reflectiekaart van de Raad
Lkr richt zich tot de 6 idealisten.
Bijvoorbeeld:
- Gandhi, wat ontdekte jij door deze rol te spelen?
- Chiara, wat herken jij daarvan ook een beetje in jezelf?
Stap 3: Persoonlijke reflectie van de hele klas
- Welke persoon raakte jou het meest?
- Welke antwoorden verrasten je?
- Welke raad zou jij kunnen gebruiken?
- Wat neem je mee uit de Raad van Idealisten?
Idealen maken het leven niet altijd gemakkelijker. Maar voor veel mensen zijn idealen wel een bron van richting, hoop en kracht.
5. Slotritueel: De innerlijke stap
De kaars en de steen
- De steen ligt naast de kaars.
- De lln staan in een kring.
- Korte stilte.
Begeleidende bezinning
Denk aan iets wat jij belangrijk vindt.
Denk aan iets wat soms moeilijk is.
Denk aan één raad die je vandaag gehoord hebt.
Wat zou jou kunnen helpen om verder te gaan?
- Stilte.
Symbolische stap
- De lln zetten één stap naar voren richting de kaars.
Die stap gebeurt in stilte.
Niet om te tonen dat alles lukt, maar als teken dat je wil blijven zoeken naar wat je bezielt.
Slotzin
Soms botsen onze idealen op de werkelijkheid.
Toch kunnen hoop, liefde, vrede, waarheid en respect ons helpen om verder te gaan.
Les 5: Afsluiten ritueel - Licht van idealen
1. Rituele opening
Kijktafel
- doek
- kaars
- laptop van Carlo
- roos van Chiara
- krant van Titus
- gekozen symbool uit les 2
- wereldbol uit les 3
- steen uit les 4
- Korte stilte.
Aankondiging
Vandaag sluiten we onze lessenreeks af.
Tijdens de voorbije lessen hebben we veel mensen ontmoet:
mensen die leefden vanuit een ideaal,
mensen die de wereld een beetje mooier probeerden te maken,
mensen die soms ook botsten op moeilijkheden.
Vandaag kijken we terug op die weg en denken we na over welk ideaal wij willen meenemen.
2. Wandeling langs de kijktafel
Terugblik op de lessenreeks
- Lkr neemt telkens één symbool in de hand.
Wie herinnert zich nog waarvoor deze laptop stond?
Wie hoort bij deze roos?
Wie hoort bij deze krant?
- Zelfgekozen symbool uit les 2
Welke persoon uit onze tijd verkozen wij als klas?
Aan welke les doet deze wereldbol ons denken?
Waarvoor stond deze steen?
Besluit
Ondanks verschillen ontdekten we telkens opnieuw idealen zoals: liefde – vrede – waarheid – zorg – hoop – verbondenheid.
3. Mijn ideaal om mee te nemen
Opdracht
- De lln krijgen een klein kaartje.
Welk ideaal wil jij meenemen na deze lessenreeks?
Verwerking
Op het kaartje schrijven de lln:
Voorzijde
Mijn ideaal is…
Achterzijde
Ik wil dit meenemen omdat…
Symbool kiezen
- De lln tekenen het symbool op hun kaartje.
- Voorbeelden: hart – duif – boom – brug – zon – open hand
4. Samen bouwen aan het ritueel
Aankondiging
Een ritueel wordt niet alleen uitgevoerd.
Een ritueel wordt samen opgebouwd.
Vandaag bouwen wij samen een kring van idealen rond het licht.
Opdracht
- De lln komen één voor één naar voren.
- Doe dit in stilte. Laat je ideaal spreken zonder woorden.
- Ze leggen hun kaartje en hun symbool rond de kaars.
- Tijdens dit moment klinkt zachte instrumentale muziek: Spiegel im Spiegel - Arvo Pärt
Even kijken
Kijk eens naar onze kring.
Elk symbool is anders.
Elk ideaal is anders.
Toch vormen ze samen één geheel.
5. Viermoment: Licht van idealen
Bezinning
- De lln zitten rond de kring.
- De kaars brandt.
- Korte stilte
Woorden bij het licht
Dit licht herinnert ons aan mensen die leefden vanuit een ideaal.
Mensen zoals Carlo, Chiara en Titus.
Mensen uit verschillende levensbeschouwingen.
Mensen van vandaag.
En misschien ook mensen die wij zelf kennen.
Vrije toelichting
Wie wil, mag kort iets vertellen over zijn of haar symbool. Niemand is verplicht iets te zeggen.
Ik koos dit symbool omdat...
Gezamenlijke bezinning
Mensen kunnen verschillend zijn.
Mensen kunnen anders geloven.
Mensen kunnen andere dromen hebben.
Toch zoeken veel mensen naar liefde, vrede, waarheid, hoop en verbondenheid.
Mantra met gebaren
Licht in mij
- hand op het hart
Licht in jou
- hand uitstrekken naar iemand anders
Samen sterk
- beide handen omhoog, open naast het hoofd
Samen trouw
- handen samenbrengen voor de borst
Mantra 3 keer herhalen van luid naar zacht.
6. Afsluiting
Reflectie in duo's
- Wat neem jij mee uit deze lessenreeks?
- Welk ideaal wil jij bewaren?
- Welk ideaal zou onze wereld vandaag meer nodig hebben?
Slotwoord
We hebben ontmoet.
We hebben geluisterd.
We hebben gezocht.
We hebben ontdekt dat idealen mensen kunnen dragen, zelfs wanneer het moeilijk wordt.
Moge het licht van liefde, vrede, waarheid, hoop en verbondenheid verder groeien in onszelf en in de wereld.
- De kaars blijft nog even branden.