VIEREN,
TUSSEN HET ALLEDAAGSE EN HET BIJZONDERE
KERSTKRING:
Open en gesloten deuren
Les 1: Als deuren gesloten blijven...
1. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Vandaag zetten we onze eerste deur op een kier voor licht en hoop.
2. Introductie rode draad: deurenwand
Werkwijze klassikale deurenwand
Elke les werken we aan een nieuwe deur. Vandaag de gesloten deur. We denken na over momenten waarop deuren dicht bleven.
Juf schrijft op de eerste deur:
Wanneer voelde ik mij buitengesloten?
Persoonlijk overzichtsblad
- Lln vullen hun eerste deur aan met een woord of tekening (= antwoord op de vraag op de klassikale deur)
- Wie wil mag dit even vertellen.
3. Bijbelverhaal: Geen plaats in de herberg (Lc. 2, 1-7)
Bijbelverhaal vertellen
Vraag vooraf:
- Luister goed: Wat gebeurt er als er geen plaats is? Hoe zou dat voelen?
4. Rollenspel en gesprek
Aankondiging
We gaan een stukje van het verhaal naspelen: Maria en Jozef zoeken een plek, maar de deur blijft dicht
Rollenspel
- 3 lln: Maria, Jozef, herbergier
- De lln spelen: kloppen -> 'Hebt u een kamer?' -> 'Nee, geen plaats.'
- Herhaal met andere lln.
Reflectievragen:
- Hoe voelde het om nee te zeggen? Hoe voelt het om iemand buiten te sluiten?
- Hoe voelde het om nee te horen? Hoe voelt het als een deur dicht blijft? Als je je niet welkom voelt?
- Hoe zou jij willen dat anderen reageren als jij je niet welkom voelt.
- Wat kunnen wij doen als iemand zich buitengesloten voelt? Als iemand zich niet welkom voelt?
- Wat maakt een plek echt gastvrij?
- Hoe zou het verhaal anders zijn als er wél plaats was geweest?
5. Creatieve opdracht: Deuren van gevoel
Opdracht
Teken 2 deuren:
Één open deur: symbool voor welkom, gastvrijheid, warmte
Één gesloten deur: symbool voor buitengesloten zijn, geen plaats, kilte
Kleuren:
- Gebruik warme kleuren (rood, geel, oranje) bij de open deur.
- Gebruik koude kleuren (blauw, grijs) bij de gesloten deur.
- Dit helpt gevoelens zichtbaar maken.
Symbolen of woorden:
- Bij de open deur: teken of schrijf iets dat jij associeert met welkom (bv. een hart, zon, een vriend, de woorden 'kom binnen')
- Bij de gesloten deur: teken of schrijf iets dat jij associeert met niet welkom (bv. een slot, een traan, het woord 'nee')
Reflectie tijdens het tekenen
Welke deur zou jij willen openen? Voor wie?
6. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Les 2: De sleutel tot openheid
1. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Vandaag groeit ons licht met een sleutel die deuren opent voor kwetsbare mensen?
2. Rode draad: Deurenwand
Werkwijze klassikale deurenwand
Elke les werken we aan een nieuwe deur. Vandaag de deur met de sleutel. We denken na over wat helpt om deuren te openen.
Juf schrijft op de tweede deur:
Wat helpt om deuren te openen?
Persoonlijk overzichtsblad
- Lln vullen hun tweede deur aan met een woord of tekening (= antwoord op de vraag op de klassikale deur)
- Wie wil mag dit even vertellen.
Ritueelsleutelmoment
- Elke ll krijgt een papieren sleutel.
- Op die sleutel schrijven ze één woord:
Mijn sleutel tot openheid is ...
- Symbolische handeling: lln hangen hun sleutel rond de 2de deur (of een soort sleutelbos bij de 2de deur) op de klassikale deurenwand en zeggen hardop:
Mijn sleutel is ...
3. Stiltebeeld: Maria en Jozef onderweg
Werkwijze
Lkr toont een foto van Maria en Jozef onderweg of de lln maken een tableau vivant van dit beeld.
Vragen:
- Wat zie je?
- Hoe voelen Maria en Jozef zich?
- Wat hebben ze nodig?
De lln zeggen één woord dat bij hen opkomt: vb moe, bang, alleen, hoop …
- Lkr schrijft enkele woorden op het bord.
Reflectievragen
- Hoe voelde het om nee te zeggen? Hoe voelt het om iemand buiten te sluiten?
- Hoe voelde het om nee te horen? Hoe voelt het als een deur dicht blijft? Als je je niet welkom voelt?
- Hoe zou jij willen dat anderen reageren als jij je niet welkom voelt.
- Wat kunnen wij doen als iemand zich buitengesloten voelt? Als iemand zich niet welkom voelt?
- Wat maakt een plek echt gastvrij?
- Hoe zou het verhaal anders zijn als er wél plaats was geweest?
4. Gesprek: Wie is kwetsbaar?
Startvraag
- Wie is kwetsbaar in onze klas? In onze buurt? In de wereld?
Foto's van kwetsbare mensen
Lkr laat foto's van vluchtelingen, daklozen, zieken… zien. (Canva en stockfoto's PPT)
- Eenzamen (2 foto's)
- Gehandicapten (2 foto's)
- Zieken (3 foto's)
- Armoede (3 foto's)
- Daklozen (3 foto's)
- Vluchtelingen (2 foto's)
Vragen:
- Wat maakt iemand kwetsbaar?
- Hoe voelt dat?
- Wat kunnen wij doen?
In duo's overleggen
De lln overleggen per 2 ongeveer 2 min.
Ze delen één idee met de groep.
5. Creatieve verwerking: Collage van kwetsbaarheid
Opdracht: Maak een collage op A4
- De lln werken samen in groepjes.
- Links: beelden/woorden van kwetsbaarheid (vb. een lege stoel, een traan, een deur die dicht is…)
- Rechts: beelden/woorden van openheid (vb. een sleutel, een hart, een hand die reikt…)
- Gebruik tijdschriften, uitgeprinte foto's, kleurpotloden, stiften
Reflectievragen tijdens het werken:
- Welke sleutel helpt jou om een deur te openen?
- Voor wie wil jij vandaag een deur openen?
Presentatie
- Elk groepje presenteert kort hun collage.
6. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Les 3: Een deur op een kier
1. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Vandaag groeit ons licht met verbondenheid: samen rond het Kerstkind.
2. Rode draad: Deurenwand
Werkwijze klassikale deurenwand
Elke les werken we aan een nieuwe deur. Vandaag de deur op een kier. We denken na over wie ik wil binnenlaten?
Juf schrijft op de derde deur:
Wie wil ik binnenlaten?
Persoonlijk overzichtsblad
- Lln vullen hun derde deur aan met een woord of tekening (= antwoord op de vraag op de klassikale deur) – vb. een vriend, een nieuw klasgenootje, iemand die zich alleen voelt
- Wie wil mag dit even vertellen.
3. Kerststal bekijken en ontdekken
Werkwijze
- Wie staat er in de kerststal?
- Wat valt je op? Wie hoort erbij? Wie niet?
- Hoe voelt deze plek? Gastvrij? Voor wie?
- Wat valt je op aan de bezoekers van de stal?
Per 2 een figuur kiezen
De lln kiezen één figuur en denken na over de volgende vragen:
- Hoe voelt deze figuur zich?
- Waarom is hij/zij welkom in de stal?
- Wat zou hij/zij zeggen tegen het kerstkind?
Korte terugkoppeling
- Enkele duo's delen hun antwoorden met de klas.
4. Rollenspel: Wie mag binnenkomen?
Werkwijze
Een symbolische deur (bv. een groot karton of een openstaande kastdeur)
Speel een situatie:
- Maria en Jozef kloppen aan.
- Binnen is een groepje lln die beslist: laten we hen binnen of niet?
Herhaal met andere rollen:
- Een herder
- Een vreemdeling
- Een rijke koning
- Een arme reiziger
- Lln bedenken zelf nieuwe rollen: bv een klasgenoot die nieuw is, iemand die geen cadeautjes heeft …
Reflectievragen na elke ronde
- Hoe voelde het om iemand binnen te laten?
- Hoe voelde het om iemand buiten te houden?
- Wat maakt het moeilijk om altijd gastvrij te zijn?
- Hoe zou jij willen dat anderen reageren als jij aanklopt?
5. Creatieve verwerking: Maak een inclusieve kerststal
Aankondiging
We maken vandaag een kerststal waarin iedereen welkom is. Het hoeft niet de klassieke stal te zijn. Jullie mogen zelf kiezen wie er welkom is.
Materialen klaarzetten
- Groot vel papier of karton of schoendoos per groep.
- Eventueel al een voorgetekende lege kerststal.
- Tijdschriften, uitgeprinte foto's
- Kleurpotloden, stiften, lijm, schaar
- Eventueel kleine figuurtjes of sjablonen
Opdracht
- Teken of knutsel een stal (mag eenvoudig zijn). Als je dit moeilijk vindt, mag je de voorgetekende stal van de juf gebruiken.
- Voeg minstens 2 nieuwe figuren toe die normaal niet in de kerststal staan (vb. een vluchteling, een buurman, een klasgenoot, een dier dat niet traditioneel voorkomt…)
- Je mag natuurlijk ook enkele klassieke kerstfiguren gebruiken.
- Gebruik symbolen van gastvrijheid: hart, open deur, licht, handen die reiken…
- Schrijf bij elke figuur een woord dat past bij verbondenheid (vb. hoop, warmte, welkom…)
Reflectievragen tijdens het werken:
- Wie laten jullie binnen?
- Waarom juist deze personen?
- Hoe voelt het om een plek te maken waar iedereen welkom is?
Presentatie
- Elk groepje toont hun 'inclusieve' kerststal.
Vragen:
- Wie hebben jullie binnengebracht en waarom? Wie is er welkom?
- Wat maakt jullie stal gastvrij?
6. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Les 4: De deur wijd open
1. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Vandaag groeit ons licht met solidariteit die deuren wijd openzet.
2. Rode draad: Deurenwand
Werkwijze klassikale deurenwand
Elke les werken we aan een nieuwe deur. Vandaag de deur op een kier. We denken na over wie ik wil binnenlaten?
Juf schrijft op de vierde deur:
Hoe kan ik welkom heten?
Persoonlijk overzichtsblad
- Lln vullen hun vierde deur aan met een woord of tekening (= antwoord op de vraag op de klassikale deur) – vb. een hart, een open deur, het woord 'kom binnen'
- Wie wil mag dit even vertellen.
3. Voorbeelden van solidariteit
Stap 1: Aankondiging
Vandaag leren we 2 mooie acties kennen waarin mensen hun deur wijd openzetten voor anderen:
- De Warmste Week: mensen doen acties om geld in te zamelen voor wie onzichtbaar ziek is.
- De Schoenendoosactie: kinderen vullen een doos met cadeautjes voor kinderen die weinig hebben.
Vraag vooraf:
- Wat denk jij dat mensen doen om anderen te helpen in deze tijd?
Stap 2: Video's en gesprek
Warmste week
- Startfilmpje 2025 Genk
2. Extra info over het thema van de warmste week
3. Extra reclamefilmpje: Samen vlammen voor mensen die onzichtbaar ziek zijn
4. Lied: Je ziet het niet - Ellen Truyts & CH Strijder (Warmste Week 2025)
5. Campagnelied De Warmste Week 2025: How Beautiful This Life - Berre
Gesprek na het voorbeeld:
- Wat zie je gebeuren?
- Wie wordt er geholpen?
- Hoe denk je dat het voelt om zo'n hulp te krijgen?
- Waarom doen mensen dit?
Schoenendoosactie
1. Filmpje: Schoenendoosactie algemene informatievideo
2. Extra filmpje: Schoenendoosactie 'Ik wens jou'
3. Info: Hoe vul ik mijn schoenendoos?
Gesprek na het voorbeeld:
- Wat zie je gebeuren?
- Wie wordt er geholpen?
- Hoe denk je dat het voelt om zo'n hulp te krijgen?
- Waarom doen mensen dit?
Stap 3: Actieve verwerking in groepjes
Opdracht
- De klas wordt verdeeld ik kleine groepjes.
- Elke groep kiest één actie.
Keuze 1: Warmste week
- Bedenk een mini-actie die jullie zelf zouden kunnen doen (bv. koekjes bakken, een kerstkaartjesverkoop…)
- Maak een soort affiche:
- Naam van jullie actie
- Wie helpt het?
- Hoe brengt het licht?
Keuze 2: Schoenendoosactie
- Je krijgt A3-blad waarop een schoenendoos getekend is.
- Vul hem met tekeningen van dingen die jij erin zou stoppen (bv. knuffel, kleurpotloden, briefje met lieve woorden …
- Schrijf er ook bij waarom elk voorwerp iemand blij maakt.
Reflectievragen tijdens het werken:
- Hoe voelt het om iets te geven?
- Wat is belangrijker: veel geld of een warm gebaar?
- Voor wie zou jij dit doen?
Presentatie:
- Elke groep toont kort hun idee/schoenendoos aan de klas.
Stap 4: Afronding
Solidariteit is deuren wijd openzetten. Vandaag hebben we gezien dat kleine dingen groot verschil maken.
- Welke actie zou jij het liefst doen?
4. Gesprek: Hoe kunnen wij licht brengen?
Stap 1: Aankondiging
Advent en Kerstmis nodigen ons uit om licht te brengen voor anderen. Hoe kunnen wij dat doen? Niet alleen met woorden, maar ook met daden.
- Vraag: Wat betekent voor jou 'licht brengen' in het leven van iemand anders?
Stap 2: Klassikaal brainstormen
Lkr schrijft ideeën op het bord:
- Een glimlach geven
- Samen spelen
- Een kaartje maken
- Iets delen met iemand die verdrietig is
- Luisteren naar iemand die verdrietig is
Stap 3: Solidariteitsketting
Werkwijze:
- Alle lln staan in een kring.
- De lkr geeft een bal of lint aan 1 ll.
- Die ll zegt één woord dat voor hem/haar bij solidariteit hoort. (vb. warmte, delen, hoop, samen…)
- Daarna geeft hij/zij het lint door aan een volgende ll.
- Zo ontstaat een echte ketting van woorden.
- Lkr schrijft alle woorden op het bord -> vormt een 'woordenwolk van licht'.
Reflectievragen tijdens de ketting:
- Hoe voelt het om jouw woord toe te voegen?
- Welke woorden vind jij het mooist? Waarom?
- Wat zou gebeuren als we deze woorden ook echt doen?
Stap 4: Afronding
Kijk naar onze ketting van woorden. Dit is hoe wij samen licht kunnen brengen.
- Welke van deze woorden wil jij vandaag in praktijk brengen?
5. Creatieve verwerking: Wens op een ster
Aankondiging
We maken een sterrenhemel van wensen die licht brengen.
Opdracht:
- Schrijf op jouw ster:
Mijn wens om licht te brengen is...
Voorbeelden:
- Ik wens dat niemand zich alleen voelt.
- Ik wens dat iedereen eten heeft.
Versier de ster met warme kleuren.
Reflectievragen tijdens het werken
- Voor wie schrijf jij deze wens?
- Hoe kan jij zelf helpen om deze wens waar te maken?
Symbolische handeling
- Alle sterren worden rond de 4de deur op de deurenwand gehangen -> een hemel van solidariteit
6. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Les 5: De spiegel achter de deur
1. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Vandaag groeit ons licht met vertrouwen dat God ook in het kleine aanwezig is.
2. Rode draad: Deurenwand
Werkwijze klassikale deurenwand
Elke les werken we aan een nieuwe deur. Vandaag de deur met de spiegel. We denken na over waar we God zien.
De juf schrijft op de vijfde deur:
Waar zie ik God?
Persoonlijk overzichtsblad
- Lln vullen hun vijfde deur aan met een woord of tekening (= antwoord op de vraag op de klassikale deur) – vb. een hart, een ster, een hand…
- Wie wil mag dit even vertellen.
3. Een moment van verstilling
Werkwijze
Sluit je ogen. Denk aan iets kleins dat jou blij maakt: een glimlach, een knuffel, een zonnestraal. Zou daar God kunnen zijn?
- Korte stilte.
Open je ogen. Wie wil één woord delen dat bij jou opkwam?
4. Gesprek: Waar zie jij God in het kleine?
Startvraag
In het kerstverhaal is Jezus geboren in een stal. Niet in een paleis. Waarom zou dat zijn?
Vragen in duo's
- Waar zie jij God in het kerstverhaal?
- Waar zie jij God in je leven?
Klassikale terugkoppeling
Lkr noteert de antwoorden op bord in 2 kolommen: Kerstverhaal – Mijn leven
- Voorbeeld Kerstverhaal: stal -> eenvoud
- Voorbeeld Mijn leven: in een knuffel van mama, in een vriend die helpt
5. Creatieve verwerking: God in het kwetsbare
Aankondiging
We maken vandaag een spiegel van woorden en beelden.
Stel je voor: je kijkt in een spiegel en ziet iets van God: Wat zie je?
Opdracht
- Schrijf in de spiegel één zin:
Ik zie God in...
- Voorbeelden: een lach, een bloem, iemand die helpt.
Versier de spiegel met:
- Symbolen van kwetsbaarheid: een traan, een lege stoel
- Symbolen van kracht: een hart, een zon, handen die reiken
Presentatie
- Enkele lln tonen hun spiegel en vertellen hun zin.
6. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Les 6: De krans van welkom
1. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Vandaag groeit ons licht met een krans van welkom voor iedereen.
2. Rode draad: Deurenwand
Werkwijze klassikale deurenwand
Elke les werken we aan een nieuwe deur. Vandaag de deur met de krans. We denken na over wat het betekent om echt welkom te zijn.
Juf schrijft op de zesde deur:
Wat betekent echt welkom zijn?
Persoonlijk overzichtsblad
- Lln vullen hun zesde deur aan met een woord of tekening (= antwoord op de vraag op de klassikale deur)
- Wie wil mag dit even vertellen.
3. Samen een welkomstritueel bedenken
Werkwijze
Vraag:
- Hoe kunnen we vandaag samen een ritueel maken waarin iedereen zich welkom voelt?
Ideeën verzamelen op het bord:
- Een kring maken en elkaar welkom heten.
- Een symbolisch gebaar: vb. een lint aan een krans knopen
- Een zin zeggen: Ik heet jou welkom omdat …
Kies samen 2 elementen.
- Symbolisch gebaar: elke ll knoopt een lint aan een krans
- Welkomstzin: Lkr begint met 'Welkom, jij brengt licht.' Elke ll mag een eigen welkomst zin zeggen.
Verdeel rollen: wie begint, wie geeft door, wie sluit af.
4. Welkomstritueel
Materialen
- Een stevige krans: strokrans, takkenkrans of kartonnen cirkel
- Gekleurde linten: verschillende kleuren voor diversiteit
Werkwijze
- Alle lln staan in een kring
- Lkr start: neemt een lint, knoopt het aan de krans en zegt:
Welkom, jij brengt licht.
Elke ll:
- Kiest een kleur die voor hem/haar iets betekent (bv. rood = warmte, geel = vreugde …)
- Knoopt het lint aan de krans
- Zegt een eigen welkomstzin (bv. Welkom, ik ben blij dat je er bent.)
Doorgaan tot iedereen aan bod is gekomen.
Resultaat: een kleurrijke krans vol linten -> symbool van verbondenheid en gastvrijheid.
Deurenwand
- De krans wordt bij de laatste deur van de deurenwand gehangen.
5. Reflectie: Hoe voelde dit?
Vragen
- Hoe voelde het om welkom te heten?
- Hoe voelde het om welkom geheten te worden?
- Wat maakt een plek echt gastvrij?
- Hoe kunnen we dit gevoel meenemen buiten de klas?
6. Adventsritueel: Adventskalender van licht
Eindzin:
Onze deuren staan open. Laten we licht en welkom blijven brengen.
Extra tip:
- Een foto maken van de krans en de deurenwand.
- Die kan meegegeven worden in een kerstkaartje voor de ouders.
Het kerstverhaal (De Herders)
Het kerstverhaal (De 3 Wijzen)
Het volledige kerstverhaal (De Herders en de 3 Wijzen)
Mooie liedjes in deze kersttijd
Deel 1
- Laat je licht maar schijnen
- Op weg naar het licht
- Zingend naar Kerst
- Het is Kerstfeest
- Licht in de nacht
- Vrolijk Kerstfeest iedereen
- Laat iedereen het horen
Deel 2
- Niets is cooler dan Kerstmis - Kinderen voor Kinderenn
- Een heel gelukkig Kerstfeest
- Laat het Kerst zijn
Liedjes van de vroegere schoolmis
- Wat voor droom heb jij?
- Mariia schrik niet
- Tjok tot aan de nok
Kerstmusical: De herberg zit vol
- De herberg zit vol
- Lied van de herders
- Lied van Kerst
Geef licht - Stef Bos
Kerst is het feest van licht. De geboorte van Jezus maakt Gods licht zichtbaar. We mogen Zijn licht met elkaar delen, ook met kwetsbare kinderen voor wie het leven vaak donker is. Zij verlangen naar een uitgestoken hand, een warm hart en een sterke schouder.
Voor hen schreef Stef Bos het lied.