Les 1: Op zoek naar inzicht en vertrouwen

1. Startmoment

Kijktafel

Spirituele vraag

Waar zoek jij vertrouwen in als iets onzeker is?

2. Bijbelverhaal als bron van inzicht: De wijze en dwaze bouwer (Mt. 7, 24-27 of LC. 6, 47-49)

Bijbelverhaal vertellen

Filmpjes van het Bijbelverhaal versie TvHnu(5)

Extra filmpjes bij het Bijbelverhaal

Liedjes bij het Bijbelverhaal

• Een wijs man
• Bouw je huis niet op zand

Vragen

3. Gesprek over wetenschap

Inleiding

Voorbeelden van leerlingen

Koppeling naar het Bijbelverhaal

4. Kritische reflectie

Vergelijkende vragen

Kan wetenschap altijd zekerheid geven? Waarom soms, soms niet?

Kan een Bijbelverhaal inzicht geven of je iets leren als je niet gelovig bent? Waarom wel/niet?

Kunnen wetenschap en geloof elkaar aanvullen (vertrouwen geven)?

5. Terugkoppeling naar de spirituele vraag

Spirituele vraag

Waar zoek jij vertrouwen in als iets onzeker is?

• Is je antwoord veranderd of verdiept?

Besluit

Inzicht en vertrouwen kunnen meerdere bronnen hebben.

6. Kijktafel + ritueel

Vandaag beginnen we onze reis langs verschillende bronnen van vertrouwen.

Elke bron geeft ons iets om stevig op te bouwen.

Deze steen herinnert ons dat een sterk huis begint met een sterke fundering,

net zoals een leven vol vertrouwen begint met een sterke basis van waarden en verhalen.

We leggen deze steen hier neer,

als een eerste aanvullend stukje van onze kijktafel,

om te suggereren dat we mogen bouwen op wat goed en betrouwbaar is.

En dat we mogen blijven zoeken – met ons hoofd én met ons hart

naar wat ons leven stevig maakt.

• Een gladde, stevige steen (symbool voor een stevige basis) wordt samen op de tafel geplaatst.
• Korte stilte
• In stilte loop je langs de kijktafel, leg je hand bij het vergrootglas en de gladde steen en denk aan een bron van vertrouwen die belangrijk voor je is.

Les 3: Op het kruispunt van weten en geloven

1. Startmoment: Het kruispunt

Stiltemoment

Het kruispunt

Soms staan we stil.

Twee wegen liggen voor ons: één van weten, één van geloven.

En precies hier, waar ze elkaar kruisen, begint ons gesprek.

Vragen

• Welke kant spreekt jou nu het meest aan?
• Waarom denk je dat?

2. Geloofsstijlen

Inleiding

Mensen kijken op verschillende manieren naar geloof:

• letterlijk geloof
• letterlijk ongeloof
• symbolisch geloof
• symbolisch ongeloof

Voorbeelden

Opdracht

Gesprek in duo's:

Waarom sta je hier?

Kan je een voorbeeld geven van de manier waarop je gelooft?

3. Geloven en wetenschap: 5 relaties

5 relaties

1. harmonie: Ze versterken elkaar.
2. conflict: Ze spreken elkaar tegen.
3. kloof: Ze gaan over andere domeinen, los van elkaar.
4. dialoog: Ze leren van elkaar, in gesprek
5. ander taalspel: Ze spreken in verschillende 'talen' over de werkelijkheid.

Situatiekaartjes 

Werkwijze

• Elk duo krijgt een situatiekaartje.
• Ze kiezen welke relatie volgens hen past bij die situatie.
• Ze proberen hun motivatie in 1 zin te verwoorden.
• Kort klassikaal delen

Besluit

4. Bijbelverhalen en theologiseren

Extra filmpjes Jona

Extra filmpjes Jezus (Petrus) loopt over het water

Liedjes bij de verhalen

Kort bespreken

Koppeling met geloofsstijlen

• Hoe leest iemand dit letterlijk?
• Hoe leest iemand dit symbolisch?
• Wat zouden mensen die niet geloven ermee doen?

Theologiseren: Stellingen

Een Bijbelverhaal hoeft niet letterlijk waar te zijn om waarde te hebben.

Sommige dingen kun je alleen in beelden en symbolen vertellen.

Wetenschap kan ons veel leren, maar niet alles wat belangrijk is.

Iedereen leest hetzelfde verhaal anders, en dat is goed.

5. Eigen vertrouwensrelaties: Vertrouwensweb en verdiepende tekening

Stap 1: Inleiding

We hebben allemaal mensen om ons heen die we meer of minder vertrouwen: thuis, op school, bij vrienden, in de sportclub… Soms vertrouwen we iemand heel erg, soms een beetje, en soms niet. Laten we dat eens zichtbaar maken..

Stap 2: Het vertrouwensweb

• Teken rondom enkele cirkels. Schrijf of teken hierin mensen die belangrijk zijn in je leven.
• Trek per relatie een lijn naar jezelf:

1. dikke lijn = veel vertrouwen
2. dunne lijn = minder vertrouwen
3. stippellijn = nog twijfelend of wisselend vertrouwen

Stap 3: Kies 1 relatie

Kijk nu naar je web. Welke relatie springt er voor jou uit? Waar voel je dat vertrouwen echt belangrijk is? Kies er één.

Stap 4: Verbeelding/tekening

Teken die relatie op een symbolische manier.

• Je mag de persoon tekenen, maar ook een symbool, voorwerp of beeld dat voor hen staat voor die relatie (bv. een sleutel, een hand die vasthoudt, een brug, een boom …)
• Het hoeft geen perfecte tekening te zijn, maar iets dat je gevoel of ervaring uitdrukt.

Stap 5: Korte uitwisseling

Stap 6: Slotvraag

• Wat ontdekken jullie over vertrouwen? Zit vertrouwen altijd op dezelfde manier in relaties of zijn er verschillen?

6. Slotritueel: Op het kruispunt van weten en geloven

Stap 1: Stiltemoment

We sluiten de les af met een kort moment van stilte. Denk nog eens aan de relaties en situaties waarin jij vertrouwen mag geven of ontvangen. Soms is dat gemakkelijk, soms moeilijk, soms sta je op een kruispunt.

Stap 2: Symbool neerleggen - Het kruispunt

Dit kruispunt laat ons stilstaan bij de keuzes die we maken.

Waar gaan we naartoe? Welke weg geeft ons vertrouwen?

Op het kruispunt van weten en geloven mogen we ontdekken dat er wegen zijn die elkaar raken, en dat we niet alleen op weg zijn.

Stap 3: Lied - I can trust God

Stap 4: Afsluitend woord

Mogen we telkens weer bronnen van vertrouwen vinden – in elkaar, in de wereld, en misschien in God die ons nabij blijft.

Les 5: Twijfel en vertrouwen in beeld (2 lestijden)

1. Startmoment: Vertrouwensmoment

Gesprek

• Wat zie je?
• Zou je dit durven?
• Waar moet je op vertrouwen?
• Wat betekent vertrouwen voor jou: alleen iemand durven volgen, of ook weten dat je gedragen wordt door iets groter?
• Wanneer heb jij ooit het gevoel gehad: ik kan dit niet alleen, maar ik mag vertrouwen op iemand of iets?
• Hoe zou dit schilderij ook over geloof of levensvertrouwen kunnen spreken, niet alleen over een spelletje?
• Denk je dat vertrouwen soms ook met G.O.D. te maken kan hebben?

Korte activiteit

• De één sluit de ogen, de ander leidt hem/haar zachtjes door de klas.
• Wisselen van plaats.

Nabespreking

• Hoe voelde dat?
• Wanneer vertrouwde je, wanneer twijfelde je?
• Was het moeilijk om je ogen gesloten te houden?

2. Kunst en het Bijbelverhaal 'De ongelovige Thomas' (Joh. 20: 24-29)

Kunstwerk: De ongelovige Thomas - Caravaggio

Kijkvragen

• Wat zie je? Waar kijk je het eerst naar?
• Hoe dichtbij zijn de mensen bij elkaar?
• Wat zie je aan het gezicht van Thomas?
• Wat doet Jezus?

Spirituele vragen

• Thomas wil eerst zien om te geloven. Ken jij dat gevoel: eerst bewijs willen?
• Hoe laat Jezus zien dat Hij Thomas niet afwijst, maar hem helpt in zijn twijfel?
• Wat zegt dit schilderij over vertrouwen?
• Waar zie je twijfel? Waar zie je vertrouwen?

Bijbelverhaal

Extra filmpje

Vergelijken met andere kunstwerken

Beeldhouwwerk 'Christus en Thomas' - Verrocchio

Kijkvragen

• Wat gebeurt er tussen Thomas en Jezus?
• Hoe bewegen de figuren? Welke houding hebben ze?
• Als dit een toneelstuk was, wat zou Thomas zeggen?

Spirituele vragen

• In dit beeld lijkt het alsof Thomas uit de muur naar voren stapt. Moet je soms ook een stap zetten om te durven vertrouwen?
• Jezus houdt zijn hand open voor Thomas. Wie of wat reikt jou soms de hand?
• Waar zie je twijfel? Waar zie je vertrouwen?

Byzantijns bas-reliëf: De ongelovige Thomas

Kijkvragen

• Wat valt je op aan de kleuren en vormen?
• Hoe kijken de leerlingen naar Jezus?
• Is er veel actie of is het eerder rustig?

Spirituele vragen

• Iconen tonen vaak een diepere werkelijkheid. Wat zou deze icoon willen zeggen over geloof en vertrouwen?
• Wat betekent voor jou: zien met de ogen van het hart?
• Kun je vertrouwen ervaren zonder alles te begrijpen?
• Waar zie je twijfel? Waar zie je vertrouwen?

Afrondende vraag

• Thomas twijfelde en vond vertrouwen. Waar zoek jij vertrouwen als jij twijfelt? 

3. Vertrouwen kent vele gezichten: kunst in andere levensbeschouwingen

Daarnet hebben we gezien hoe Thomas in de Bijbel vertrouwen leerde vinden.

Maar niet alleen christenen zoeken vertrouwen. Overal ter wereld proberen mensen dat te doen – in hun geloof, in hun manier van leven, en vaak ook in kunst. Vandaag kijken we naar drie voorbeelden. Elk kunstwerk vertelt ons: vertrouwen kent vele gezichten.

Kunstwerk 1: Islam - Blauwe Moskee (Istanbul, Turkije)

Vragen:

• Wat zie je allemaal aan dit gebouw?
• Hoe denk je dat je je zou voelen als je daar binnenkomt?
• Bij welke levensbeschouwing hoort dit prachtige gebouw? Waaraan herken je dat?
• Hoe kan samen bidden of samen zij vertrouwen geven?

Kunstwerk 2: Boeddhisme - Grote Boeddha van Kamakura (Japan)

Vragen:

• Bij welke levensbeschouwing hoort dit beeld? Waaraan herken je dat?
• Hoe zit Boeddha daar?
• Wanneer voel jij je rustig en veilig vanbinnen?

Kunstwerk 3: Jodendom - Hamsa of de Hand van Miriam

Vragen

• Bij welke levensbeschouwing hoort deze traditie? Waaraan herken je dat?
• Wat valt je op aan deze hand? Heb je ooit zo'n hand gezien, bv. als sleutelhanger of versiering?
• Waarom denk je dat mensen dit symbool gebruiken in hun huis of op hun spullen?
• Vertrouwen kan soms voelen als iets onzichtbaars. Hoe helpt een symbool om dat zichtbaar te maken.

Afsluiting

4. Creatieve expressie: Als twijfel en vertrouwen zouden spreken ...

Inleiding

Daarnet hebben we gezien hoe Thomas eerst twijfelde en dan stap voor stap leerde vertrouwen.

We hebben ook in kunstwerken ontdekt hoe mensen dat proberen uit te beelden.
Iedereen twijfelt wel eens, en iedereen heeft ook bronnen van vertrouwen.

Soms is dat een vriend(in), soms je ouders, soms iets dat je kracht geeft, en voor sommigen is dat ook God.

Vandaag mag jij proberen om dat vertrouwen zichtbaar of hoorbaar te maken. Je hoeft het niet uit te leggen met woorden.

Je mag het laten spreken door iets te maken, te bewegen of te tonen.

Dat kan met verf of papier, met klei, door een kleine beweging of houding met je lichaam, door een gedicht of een liedje…
Het gaat er niet om dat het 'mooi' is, maar dat het echt van jou is.
Stel je voor dat iemand later jouw werk ziet, en denkt: zo voelt vertrouwen aan.

Vergeet niet dat je maar 30 minuten de tijd hebt om jouw kunstwerk te voltooien.

Keuzevormen

• Beeldend: tekenen, schilderen, collage, klei …
• Lichamelijk: tableau vivant, houding van vertrouwen/twijfel
• Taal/poëzie: gedichtje, haiku, dialoog, toneel…
• Muzikaal: klankbeeld, ritme
• Dans: dans van vertrouwen/twijfel

Inspiratiebeelden of woorden

Vragen - een beeld van de Belgische kunstenaar Jean-Michele Folon

5. Mini-expo

• Wie wil vertelt kort wat hun werk betekent of hoe het met vertrouwen/twijfel te maken heeft.

Er is geen goed of fout. Elk kunstwerk is een unieke bron van vertrouwen

6. Afsluitend ritueel

Wat mooi om te zien hoe ieder van jullie vertrouwen heeft verbeeld in kunst.

Elk werk laat zien dat vertrouwen vele gezichten heeft.

Nu willen we daar even samen bij stilstaan.

We sluiten onze les af met een kort ritueel om dat vertrouwen in ons hart mee te nemen.

Stap 1: Symbool

Stap 2: Woorden van bezinning

Vandaag hebben we verhalen en kunstwerken gezien. We hebben gehoord hoe mensen in de Bijbel en in andere religies vertrouwen zoeken, soms met twijfel, soms met moed. Ook in ons eigen leven zoeken we bronnen van vertrouwen. Die mogen we koesteren.

Stap 3: Stilte

Slotzin

Ons hart kan vertrouwen laten groeien.

Stap 5: Kaars doven