TUSSEN
HOOP EN KWETSBAARHEID
Hoop voor de wereld

Les 1: Ballon van hoop

1. Startmoment: Wat geeft jou hoop?
Vraag
WAT GEEFT JOU HOOP?
Lesaankondiging
Vandaag gaan we samen ontdekken hoe hoop eruitziet in verhalen, kunst en ons eigen leven.
De Hoopboom
Deze boom zal doorheen de lessen steeds voller worden met onze hoop.
Vandaag beginnen we met witte blaadjes – symbool voor een nieuw begin.
2. Bijbelverhaal: Gods droom van vrede (Jesaja 11, 1-10)

Vragen na het verhaal
- Wat vind je het mooiste beeld in dit verhaal?
- Waarom gebruikt Jesaja deze beelden?
- Hoe zou de wereld eruitzien als dit echt gebeurde?
Dit is Gods droom: een wereld van vrede en gerechtigheid. Dat is een bron van hoop.
Extra filmpje Bijbelverhaal
Bewegingsmeditatie (als er tijd is)
Voorbereiding:
- Voldoende plaats.
- Schoenen uitdoen, op je knieën zitten en buig je als een bolletje in elkaar.
- MUZIEK: 'Soundtrack Suite' van de film 'The Mission' van Ennio Morricone
Alternatief:
- Hoofd op de bank leggen
- Ogen sluiten en luisteren naar de muziek en de woorden die ik ga vertellen. Denk aan wat ik vertel.

Jij bent die kleine twijg die voortspruit uit de grote boomstronk.
Voel de aarde onder jou. Je wortels zitten diep in de grond.
Je hebt verbinding met de aarde. De sappen van de aarde stromen door je heen.
Je bent dat kleine takje dat wilt open bloeien. Je voelt steeds meer kracht in je.
Je lichaam komt stilaan tot beweging, want je wilt groeien.
Je komt nog meer in beweging,
je hoofd …, je heupen …, je voeten …, je armen …, je handen …
Je richt je hoofd op, je handen wrijven over de grond, je strekt je benen uit …
Verandering in de muziek: tromgeroffel
Je komt langzaam naar boven. Je richt je op.
Je benen worden helemaal gestrekt, je romp komt recht, je hoofd kijkt rechtop …
Je kijkt om je heen. Je armen gaan in de lucht. Je strekt je handen uit.
Je kijkt naar de wereld om je heen. Je stapt traag rond en kijkt …
Je ziet prachtige dingen. Alles is zo vredig:

Je ziet een wolf. Hij woont samen met een lam.
Je ziet een panter. Hij ligt naast een bokje.
Je ziet een kalf. Het speelt met een leeuw in de weide.
Een kleine jongen speelt me ze mee …
Je ziet een koe en een berin.
Ze sluiten vriendschap, hun jongen liggen bijeen.
Je ziet een leeuw. Hij eet hooi. Hij staat naast een os.
Je ziet een baby. De baby speelt bij het hol van een slang.
Een kleuter steekt zijn hand in het nest van de slang.
Je bent op de heilige berg van God.
Niemand doet nog kwaad of handelt verkeerd.
Je geniet, en je kijkt rond, en je stapt rond.
Wat is het heerlijk rond te wandelen in deze vreedzame wereld …
Muziek zachtjes laten uitdoven wanneer er een nieuwe melodieverandering komt.
3. Kunstmoment: Balloon Girl Banksy

Vragen
- Wat zie je?
- Hoe zie je hoop in dit beeld?
- Wat zou het meisje voelen?
4. Inspiratie door hoopvolle figuur: Malala Yousafzai
Malala Yousafzai - Hoop voor onderwijs
Malala Yousafzai is een meisje uit Pakistan dat droomde dat alle kinderen naar school konden gaan, ook meisjes. In haar land mochten veel meisjes niet naar school. Malala vond dat oneerlijk en bleef erover praten, zelfs toen het gevaarlijk werd.
Toen ze 15 jaar was, werd ze aangevallen door mensen die haar wilden laten zwijgen. Maar Malala gaf niet op. Ze bleef hopen en vechten voor onderwijs voor iedereen.
Voor haar moed en haar hoop kreeg Malala in 2014 de Nobelprijs voor de Vrede. Ze is nu een symbool van kracht en laat zien dat één persoon verschil kan maken.

Vragen
- Wat maakt haar hoopvol?
- Ken jij iemand die hoop geeft?
- Hoe kan hoop jou helpen om iets goeds te doen?
Ook één persoon kan een verschil maken. Hoop begint vaak klein.
5. Creatieve verwerking: Hoop groeit in onze boom
Opdracht
Schrijf of teken een symbool of woord van hoop (mag geïnspireerd zijn door het verhaal, kunst of Malala).

6. Afsluitend ritueel
Werkwijze
- Samen rond de Hoopboom staan.
- STILTE
- Zachte muziek
- De lln hangen hun blaadje in de Hoopboom.
Deze eerste laag is de basis van hoop – onze gezamenlijke dromen voor een betere wereld.
We dromen samen van een wereld vol hoop.
- Hoe voelde het om jou hoop zichtbaar te maken?
Les 2: Zaadjes van hoop

1. Startmoment: Een mosterdzaadje
Werkwijze

Lkr toont een echt mosterdzaadje of een ander piepklein zaadje.
- Hoe groot denk je dat dit zaadje kan worden?
- Wat heb je nodig om iets kleins groot te laten worden?
Lesaankondiging
Vandaag ontdekken we hoe hoop soms klein begint, maar kan groeien tot iets groots.
Deze boom zal doorheen de lessen steeds voller worden met onze hoop.
2. Bijbelverhaal: Het mosterdzaadje (Mc. 4, 30-34)
Bijbelverhaal vertellen
Vragen na het verhaal
- Waarom vergelijkt Jezus het Rijk Gods met een zaadje?
- Wat is klein begonnen en groot geworden in jouw leven?
Het Rijk Gods begint klein, maar groeit door vertrouwen en inzet. Hoop is vaak iets kleins dat groot kan worden?
3. Kunstmoment: De Zaaier - Vincent van Gogh

Vragen
- Wat zie je?
- Hoe past dit bij hoop die klein begint?
- Wat heeft de zaaier nodig om te blijven zaaien?
4. Van stilte naar groei: Jouw zaadje van hoop
Meditatie
We gaan even stil worden en luisteren naar wat hoop in ons oproept. Zoals een zaadje dat groeit, kan ook hoop groeien in ons. Deze meditatie helpt ons om dat te voelen.
- Na afloop: korte stilte van 1 minuut om na te voelen.
Creatieve opdracht: Zaadje van hoop
Lln krijgen een klein bruin/beige rond papiertje (zaadje) 4cm diameter.
Dit is een zaadje van hoop. Het is klein, net als hoop die begint. Schrijf één woord of korte zin van jouw droom en teken een klein symbool dat helpt om die droom te laten groeien.
- Één kernwoord of korte zin: de droom
- Klein symbool: zon, regen, wortel, liefde (hartje)…
5. Afsluitend ritueel
Vragen
- Wat helpt jou om opnieuw te hopen als iets tegenvalt?
- Heb je ooit iets kleins zien groeien tot iets groots?
Mini-ritueel
- Samen rond de boom staan.

- Het zaadje in de Hoopboom hangen.
Dit is jouw toekomstdroom – iets dat klein begint, maar kan groeien.
Onze hoop groeit samen, zoals zaadjes in een veld.
- STILTE
In de Hoopboom hangen
Deze eerste laag is de basis van hoop – onze gezamenlijke dromen voor een betere wereld.
Les 3: En toch... er is leven!

1. Startmoment: Poëzie 'En toch...'
Werkwijze

- Wat zou jij achter deze woorden zetten?
- Schrijf één korte hoopzin op een post-it.
2. Bijbelverhaal: Een leeg graf (Lc. 24, 1-12)
Bijbelverhaal vertellen

Het was vroeg in de ochtend. De vrouwen
gingen naar het graf. Hun hart was zwaar, hun voeten traag. Alles leek voorbij.
Maar toen… het graf was leeg. Twee mannen in stralende kleren zeiden:
"Waarom zoeken jullie de levende bij de doden? Hij is niet hier. Hij leeft."
De vrouwen begrepen het niet. Hoe kan dat? En toch… iets begon te glimmen in
hun hart. Hoop, heel klein, zoals een vonk in de nacht.
1 Korintiërs 15, 14-17

Als Jezus niet uit de dood is opgestaan, dan heeft ons geloof geen zin. Dan is alles wat we vertellen leeg. Maar… EN TOCH: Hij leeft! Dat is waarom we blijven hopen. Want als Hij leeft, dan is ook ons leven niet voor niets. Dan is er altijd een nieuw begin, zelfs als alles donker lijkt.
Theologiseren
- Wat betekent 'Waarom zoekt u de levende bij de doden?' voor ons vandaag?
- Hoe kan hoop soms komen op een moment dat je het niet verwacht?
- Is 'En toch' hetzelfde als 'alles komt goed'? Of iets anders?
- Hoe voelt het om iets te hopen dat nog niet is, maar waarvan je gelooft dat het ooit zal zijn?
- Wat zegt dit verhaal over God? Over ons leven?
3. Kunstmoment: The Empty Tomb (Het lege graf) - He Qi

Vragen
Wat zie je in dit beeld?
Welke kleuren geven jou een gevoel van hoop?
Hoe laat dit 'En toch...' zien?
Wat gebeurt er in jou als je naar dit lege graf kijkt?
Als jij dit schilderij een titel mocht geven, welke zou dat zijn?
Welke kleur zou jij toevoegen om hoop nog sterker te maken?
4. Hoop in andere levensbeschouwingen
Stap 1: Beelden en hoopzinnen
En toch... mensen kunnen samen iets goeds doen.
En toch... God is barmhartig, ook als het leven moeilijk is.
En toch... er is vrede mogelijk, zelf in pijn.
Vragen
- Welke zin past bij welk beeld?
- Waarom denk je dat?
- Wat zegt dit over hoe mensen hopen?
Stap 2: Uitleg en verdieping
- Islam: Hoop leeft in vertrouwen op Gods barmhartigheid. Zelfs als het moeilijk is, geloven moslims dat God nabij is. Hoop groeit door gebed en goede daden.
- Boeddhisme: Hoop is niet vasthouden, maar loslaten van lijden. Innerlijke vrede is mogelijk, zelfs in pijn. Mildheid en meditatie helpen om hoop te vinden.
- Humanisme: Hoop komt uit mensen zelf. Samen kunnen we iets goeds doen. Hoop zie je in solidariteit en kleine daden van goedheid.
Stap 3: Vragen
- Wat raakt jou in deze manieren van hopen?
- Welke manier lijkt op jouw 'En toch'-zin?
- Wat is hetzelfde in alle drie? Wat is anders?
- Waarom denk je dat mensen hoop nodig hebben, ongeacht hun geloof of levensbeschouwing?
5. Creatieve verwerking: Jouw 'En toch'-zin
Opdracht
- Lln krijgen een gekleurde strook papier.
- Schrijf jouw 'En toch'-zin (bv. En toch… er is liefde).
- Versier met een symbool van hoop (zon, hart, regenboog).
- Stilte + zachte muziek
Reflectievragen tijdens het werken
- Wat gebeurt er met jou als je jouw hoop zichtbaar maakt?
- Hoe voelt het om iets te dromen dat nog niet is?
6. Afsluitend ritueel van hoop
Werkwijze
- Samen rond de Hoopboom.
- Stilte van 1 minuut.
- Enkele 'En toch'-zinnen hardop voorlezen.
- Gekleurde stroken in de Hoopboom ophangen.
Slotvraag
Hoe helpt 'En toch...' jou om te blijven hopen?
Les 4: Kleuren van verbondenheid

1. Gesprek over verbondenheid
Vragen
- Wat betekent verbondenheid voor jou?
- Wanneer voel jij je verbonden met anderen?
2. Bijbelverhaal: De regenboog (Noach) (Gen. 9, 8-17)
Inleiding
Soms maken mensen afspraken met elkaar: "Ik beloof dat ik er voor je zal zijn." Dat geeft vertrouwen. In de Bijbel staat een verhaal waarin God ook een belofte doet. Het gaat niet om een sprookje of een geschiedenisles, maar om een verhaal dat ons iets wil zeggen over hoop en verbondenheid. Luister maar…
Bijbelverhaal vertellen

Na een heel moeilijke tijd waarin alles overstroomd was, begon er een nieuw begin. Noach, zijn familie en alle dieren waren veilig uit de ark gekomen. Ze waren blij dat ze konden leven op een nieuwe aarde.
Toen sprak God tegen Noach en zijn zonen:
"Ik maak een belofte met jullie en met alle levende wezens. Nooit meer zal er
een vloed komen die alles vernietigt. Dit beloof Ik voor altijd."
En God zei:
"Als teken van deze belofte geef Ik jullie iets moois: de regenboog.
Telkens als het regent en de zon schijnt, zal er een boog van kleuren in de
wolken staan. Als Ik die boog zie, zal Ik denken aan mijn belofte: dat Ik nooit
meer alles zal vernietigen door water. Dit is mijn verbond met jullie en met
alle dieren."
Zo werd de regenboog een teken van hoop en verbondenheid tussen God, de mensen en de hele aarde.
Vragen
- Wat vind jij het mooiste aan dit verhaal?
- Waarom denk je dat God een regenboog koos als teken?
- Hoe kan een belofte hoop geven, zelfs als het moeilijk is?
- In het verhaal belooft God iets dat nog niet helemaal zichtbaar is. Hoe voelt het om te hopen op iets dat je nog niet kunt zien?
- Waar zie jij in jouw leven iets dat al een beetje goed is, maar nog niet helemaal zoals je droomt?
- Hoe helpt een belofte om vol te houden, zelfs als je nog moet wachten?
- Kun je een moment bedenken waarop jij dacht: 'Het is moeilijk, maar er is toch iets moois begonnen?
- Hoe kan verbondenheid met anderen jou helpen om hoop te blijven voelen, ook als het nog niet is zoals je wilt?
3. Filmpje: Thuiskomen met een smile
Filmpje
Drie jongeren vertellen hoe zij op hun eigen manier anderen willen helpen, geïnspireerd door hun geloof.
Vragen na het filmpje
- Wat raakt jou in hun verhaal?
- Hoe zie je hoop in hun engagement?
- Hoe kan geloof iemand inspireren om iets goeds te doen?
- Wat zou jij zelf kunnen doen om hoop te brengen?
4. Creatieve verwerking: Linten van hoop
Opdracht
- Kies een kleurig lint.
- Schrijf één woord op dat jouw engagement of hoop uitdrukt. (vb. helpen, luisteren, delen, zorg, vrede…)
- Het lint aan de Hoopboom binden.
Werkwijze
- STILTE
- Zachte muziek
Vragen tijdens het werken
- Wat gebeurt er met jou als je jouw hoop zichtbaar maakt?
- Hoe voelt het om iets te doen dat anderen blij kan maken?
5. Mini-ritueel van verbondenheid
Stap 1: Samen rond de Hoopboom staan
Stap 2:
- Stilte
Stap 3:
- Iedereen raakt de boom even aan als teken van verbondenheid.
Stap 4: Slotvraag
Les 5: Hoop in vele kleuren en talen

1. Startmoment: Hoop klinkt in muziek
Lied: Nkosi Sikelel' iAfrika
Een hoopvol lied uit een andere cultuur.
Vragen
- Wat voel je bij deze muziek?
- Welke klanken geven jou hoop?
Muziek is een universele bron van hoop.
2. Verhalen van hoop in verschillende levensbeschouwingen
Christendom

Moeder Teresa hielp armen en zieken in India. Ze geloofde dat kleine daden van liefde grote hoop brengen. Haar motto: 'Doe kleine dingen met grote liefde.'
Extra filmpjes
Islam

Moslims geloven dat hoop groeit door barmhartigheid en delen. Tijdens Ramadan helpen ze mensen in nood.
Extra filmpje
Boeddhisme


Boeddhisten vinden hoop in innerlijke vrede. De lotus is een symbool van groei en zuiverheid.
Vragen
- Wat raakt jou het meest in deze verhalen?
- Wat is hetzelfde in alle drie? Wat is anders?
- Welke manier van hopen vind jij het mooist? Waarom?
- Hoe zou de wereld eruitzien als meer mensen zo zouden hopen?
- Welke van deze manieren van hopen zou jij zelf willen proberen?
3. Kunstmoment: Picasso's Vredesduif
Picasso's Vredesduif

Creatieve toevoeging
- Elke ll krijgt een afdruk van de duif.
- Ze kiezen kleur(en) die voor hen hoop en vrede uitdrukken. Met deze kleur(en) kleuren ze de duif.
Vragen tijdens het kleuren
- Waarom kies je deze kleur?
- Hoe voelt het om hoop zichtbaar te maken met kleur?
4. Creatieve verwerking: Hoop in duizend talen
Opdracht
- Een woord dat 'hoop' betekent in een andere taal.
- Een symbool van hoop.
- Vind je een ander dan de symbolen die je in de andere lessen gebruikt hebt?
- Schrijf het woord op een kaartje en versier met het symbool.
- Kaartje in de Hoopboom hangen.

Vragen
- Hoe voelt het om hoop in een andere taal te ontdekken?
- Welke taal heb jij gekozen en waarom?
5. Afsluitend ritueel van verbondenheid
Stap 1: Samen rond de Hoopboom staan
- Iedereen legt even een hand op de boom.
Stap 2: Enkele hoopwoorden hardop lezen
Stap 3:
- STILTE van 1 minuut
Stap 4: Slotvraag
Welke kleur of woord in de Hoopboom geeft jou vandaag het meeste hoop?
Les 6: En toch... hoop die ons verbindt

1. Terugblik op onze hoopboom
Werkwijze
- We staan samen rond de Hoopboom
Kijk eens naar onze boom.
Wat zie je?
Hoe voelt het om te zien hoeveel hoop we samen hebben verzameld?
Vragen
- Als deze boom kon spreken, welke boodschap van hoop zou hij geven aan de wereld?
- Welke verandering zie je in de boom sinds les 1? Wat zegt dat over hoop die groeit?
- Wat zegt deze boom over ons samen?
2.Ritueel van hoop: Beweging en verbinding
Stap 1: Stiltekring
- Iedereen zit in een kring, ogen dicht, handen op de knieën.
Voel even hoe het is om samen te zijn.
Denk aan jouw hoop voor de wereld. Denk aan één ding dat jij kan doen om die hoop waar te maken.
Stap 2: Hoopwoorden delen + EN TOCH...
- Lln lezen hun hoopwoord of zin (uit vorige lessen) hardop.
- Na elk woord zegt de groep samen:
En toch... er is hoop.
- Hoe voelt het om samen 'En toch...' te zeggen?
- Waarom is 'En toch...' belangrijk als het moeilijk is om te hopen?
Stap 3: Beweging van hoop
Symboliek:
We maken een menselijke ketting als teken van verbondenheid en engagement.
Werkwijze:
- Lln staan op, geven elkaar de hand.
- Samen maken ze een cirkel rond de Hoopboom.
- Lkr zegt:
We bewegen onze hoop verder.
- De cirkel beweegt langzaam naar buiten (openheid) en weer naar binnen (verbondenheid).
- Bij elke beweging zegt de groep:
Wij dragen hoop. Wij delen hoop.
Waarom deze beweging?
- Naar buiten: hoop verspreiden in de wereld.
- Naar binnen: verbondenheid en kracht vinden bij elkaar.
3. Kunstreflectie: Welke kunst sprak jou het meest aan?
De kunstwerken
- Lkr toont de verschillende kunstwerken uit de lessenreeks (Banksy, Van Gogh, He Qi, Picasso)
Vragen
- Welke kunst gaf jou het meeste hoop?
- Welke kleuren of beelden helpen jou om te blijven hopen?
- Hoe zie je in deze kunst iets van het RIJK GODS – een wereld zoals God die droomt?
- Welke kunst laat voor jou het sterkst zien: En toch… er is leven?
4. Afsluiting
Samen zingen
Slotritueel
- Iedereen legt één hand op de Hoopboom (of wijst ernaar).
- Lkr zegt:
- Lln blazen zachtjes richting de boom (alsof ze hun hoop meegeven aan de wereld).
- Samen zeggen ze hardop.
Onze hoop groeit samen. Wij zijn verbonden. Wij geloven dat er altijd een nieuw begin mogelijk is. En toch… er is hoop.
We laten onze hoop verder waaien, naar de wereld buiten deze kring.
En toch... wij blijven hopen.
- Korte stilte van 10 sec. om het moment te laten bezinken.

