VIEREN,

TUSSEN HET ALLEDAAGSE EN HET BIJZONDERE

ALLERHEILIGEN:

Licht zijn voor anderen

Les 1: Licht dat ons beweegt

(Sint-Franciscus)

1. Een moment van stilte

We worden helemaal stil. Kijk naar het kleine vlammetje. Adem rustig in en uit. 

Denk aan iemand die jouw dag lichter maakt. Misschien een vriend, de juf, je oma … iemand die je helpt of vrolijk maakt. Houd die persoon vast in je hart.

Lesaankondiging: Allerheiligen

Op 1 november vieren veel mensen Allerheiligen. Dat is de dag waarop we denken aan alle mensen die licht brachten en nog steeds brengen naar mensen, die dicht bij God leefden. Die mensen noemen we heiligen. Eén van hen is Franciscus. Over hem gaat ons verhaal.

©Adobestock
©Adobestock

2. Het verhaal van Franciscus van Assisi

Gespreksvragen

  • Wat maakte Franciscus tot een 'lichtbrenger'?
  • Hij gaf zijn rijkdom op. Zou jij dat doen? Waarom wel/niet?
  • Denk je dat hij het soms moeilijk had? Wat zou hij gedacht hebben als mensen hem uitlachten?
  • Welke momenten in ons leven vragen ook moed om 'tegen de stroom in te gaan', om het goede te doen ook al is het moeilijk?
  • Kun je iemand licht brengen, zonder dat je veel bezit of geld hebt?

3. Muzikale beleving: Dans van het licht

Voorbereiding

  • Een eenvoudig instrumentaal muziekje of een handtrom
  • Linten, sjaaltjes of lichte doeken

Uitvoering

  • De kinderen staan in een kring met hun lint.
  • Samen de zin zeggen, begeleid met klapritme of eenvoudige drum.
  • Ze bewegen in de kring met hun linten: ze geven het 'licht' al dansend door.
  • Eerst gaan een paar kinderen (met 2 of 3) door de kring al dansend het licht doorgeven, daarna de hele groep samen.
  • Juf stimuleert vrije beweging: hoog/laag, langzaam/snel – het licht zoekt zijn weg.
Laat je licht maar schijnen, geef het door.

Verdiepende vragen tussendoor:

  • Hoe voelt het om het licht door te geven?
  • Wat merk je in je lichaam als je beweegt op dit ritme?
  • Voel je het ook in je hart?

4. Korte reflectie

  • Wie brengt voor jou licht in het dagelijks leven? Hoe merk je dat?
  • Kan iemand die niet in God gelooft ook licht brengen? Hoe dan?
  • Jezus werd ook 'Licht voor de wereld' genoemd. Waarin lijkt Hij misschien op Franciscus? Of lijkt Franciscus op Jezus?
  • Wat zou jij zelf kunnen doen om licht te brengen?

5. Glasraam: heiligen en Maria

Sint-Franciscus

6. Slotritueel

Symbolische handeling

  • Kaars brandt in het midden.
  • Eén voor één komt elk kind naar voren, zwaait zijn lint langzaam boven de kaars en fluistert:
Ik ontvang het licht en geef het door.
  • Alle linten worden rond de kaars gelegd als een stralende zon.

Afsluiting

Zoals het licht van deze kaars blijft branden, zo kan ook ons licht verder gaan in de wereld – in woorden, daden en in ons hart.

Kijktafel

©Canva
©Canva

Les 2: Wij brengen zelf licht

1. Startmoment: onverwacht licht

Soms verschijnt licht onverwacht.

Lesaankondiging

Vandaag zoeken we waar licht op onverwachte plekken voorkomt – in onszelf, in anderen en in God.

Kijktafel

2. Verhaal: Het licht van de Heilige Lucia

Heel lang geleden, in de stad Syracuse in Italië, leefde een jonge vrouw Lucia. Haar naam betekent licht.

De mensen om haar heen hadden het moeilijk: er was armoede en gevaar.

Lucia geloofde dat Gods liefde sterker was dan angst.

's Nachts bracht ze brood en olie naar mensen die zich verstopten in de donkere catacomben.

Ze droeg een krans met kaarsen op haar hoofd, zo had ze haar handen vrij om te helpen.

Haar licht gaf anderen hoop.

Tot de dag van vandaag vieren mensen in Zweden en Italië haar feest in de donkerste dagen van het jaar. Als teken dat licht altijd blijft branden.

Reflectievragen:

  • Wat vind jij het moedigste aan Lucia?
  • Waarin lijkt haar licht op het licht van mensen vandaag?

3. Onderzoeken: Hedendaagse lichtbrengers

Opdracht in duo's

Kies een beeld dat jou aanspreekt.

  • Wie of wat straalt hier licht uit?
  • Waar zie je het licht in deze persoon?
  • Wat laat deze persoon jou voelen in je hart?

Klassikaal delen

  • Wat maakt deze mensen tot lichtbrengers?
  • Zie je een verband met de Heilige Lucia?
  • De foto's worden opgehangen als een 'wand van licht'.

4. Theologisch gesprek: Heilig licht

Zou God alleen maar in belangrijke, bekende mensen te zien zijn?
Wat denk je: In welke mensen herken jij God vandaag?
Wat zou Jezus vandaag doen als Hij hier zou zijn?
Zou jij ook een lichtbrenger kunnen zijn? Hoe?

5. Mijn eigen licht

Opdracht

  • Versier een ster.
  • Schrijf je naam en teken/schrijf een kleine lichtdaad (iets dat licht brengt: een glimlach, helpen, luisteren …).
  • Misschien teken je ook een klein symbool dat er volgens jou bij past.
©Freepik
©Freepik

6. Glasraam: heiligen en Maria

Heilige Lucia

7. Lichtritueel

Wie wil mag zijn ster neerleggen en zacht zeggen:

Ik wil licht zijn door ...

Afsluiting

Kijk hoe het licht groter wordt wanneer we het delen. Gods licht, Lucia's licht, ons licht – het hoort allemaal samen.

Les 3: Maria zegt ja tegen het licht

1. Startmoment: Eerste licht

Welkom, soms komt goedheid zacht en stil. Sluit je ogen even en denk aan een moment dat iemand iets liefs deed.

Lesaankondiging

Vandaag gaan we ontdekken hoe we zelf het goede kunnen doen! We luisteren naar het verhaal van Maria, bewegen bij voorbeelden van goedheid en maken samen een mooie kaarsjeskring.

Kijktafel

©Canva
©Canva
©Canva
©Canva

2. Het verhaal van Maria

©SAH
©SAH

Tussendoor korte vragen

  • Laat met je gezicht zien hoe Maria zich voelt.
  • Denk je dat 'ja' zeggen makkelijk of moeilijk was? Toon met je duim.

Reflectievragen

  • Hoe zou jij je voelen als er een engel bij je kwam zoals bij Maria?
  • Waarom zei Maria 'ja' tegen wat God vroeg?
  • Wat betekent het dat Maria het licht van God door zich heen liet schijnen?
  • Kunnen wij ook licht geven zoals Maria? Hoe dan?
  • Ken jij iemand die iets goeds deed en daardoor het licht bracht voor anderen?
  • Heb jij zelf al eens iets gedaan waardoor iemand blij werd?
  • Waarom is het soms spannend om iets goeds te doen, zoals Maria misschien ook bang was?
  • Wat zou er gebeuren als iedereen kleine lichtjes van goedheid doorgeeft?

Samenvatting

Maria zei 'ja' en daardoor kon Gods licht en goedheid via haar de wereld binnenkomen.

3. Actief spel: Beweeg in het licht

Maria liet Gods licht en goedheid door zich heen stralen. Ook wij kunnen licht en goedheid doorgeven. We gaan dat nu met ons lichaam oefenen. Ik geef een voorbeeld van goedheid en jullie mogen dat uitbeelden met een beweging.

Afsluiting actief spel

Jullie hebben zoveel manieren van goedheid laten zien. Kijk eens om je heen: samen maken we een kring van licht.

Samen maken we een lichtkring. We geven licht aan elkaar.

4. Goedheidssprongen

Werkwijze

  • 5 zones op de grond: helpen, delen, troosten, eerlijk zijn, zorg voor de natuur
  • De juf leest korte voorbeelden voor: christelijk, islamitisch, humanistisch, dagelijks leven.
  • Na het belletje springen de kinderen in de zone die volgens hen past.
  • Kort bespreken na elk voorbeeld.

5. Glasraam: heiligen en Maria

Maria

6. Lichtritueel: Ons licht groter maken

Stap 1: Inleiding

We hebben vandaag gezien dat goedheid vele vormen heeft.

Maria liet Gods licht door zich heen schijnen.

Ook wij kunnen licht geven door kleine dingen te doen of te zeggen.

Nu gaan we samen ons licht groter maken.

  • De kinderen leggen hun hand op hun hart en worden even stil.

Stap 2: Kaarsjes aansteken

Denk aan een moment van goedheid: iets wat jij deed of iemand anders deed.

Je mag het zacht zeggen, of alleen in je hart houden.

Doe je kaarsje aan en plaats het rond de grote kaars.

Ik steek mijn lichtje aan.

Het licht van goedheid straalt.

Samen maken we het groter.

Samen brengen we licht in de wereld.

Stap 3: Samen het licht voelen

Kijk eens naar al die kleine lichtjes die samen de grote kaars omringen. Zo maken jullie samen een groter licht.

Net zoals iedereen van ons kleine, goede daden kan doen, kunnen we samen licht in de wereld brengen.

  • Refrein van het lied: Laat je licht maar schijnen

Stap 4: Reflectie/afronding

  • Hoe voelt het om je eigen lichtje hier neer te zetten?
  • Kunnen jullie bedenken hoe morgen iemand een lichtje kunt geven?

Maria liet Gods licht door zich heen schijnen. Zo kunnen wij ook licht en goedheid doorgeven.

Lied: Licht - Make Some Noise Kids

Les 4: Sint-Martinus, een mantel van warmte

1. Stiltemoment

©Freepik
©Freepik

Herinner je jouw eigen ster/vlam van een van de vorige lessen? Je tekende een kleine lichtdaad. Voel hoe die daad jouw warm maakt vanbinnen.

Lesaankondiging

Vandaag ontdekken we het verhaal van Sint-Martinus, een jonge soldaat die zijn warme mantel deelde met een arme man. Hij gaf licht en warmte aan anderen. 

Kijktafel

2. Het verhaal van Sint-Martinus

Bewegend inleven tijdens het vertellen

  • Doe alsof je een zware soldatenmantel draagt en de koude wind voelt.
  • Wat voel je? Hoe zou jij reageren als je de bedelaar ziet?
  • 'Teken' het zwaard in de lucht.
  • Doe de warme glimlach na.

Reflectievragen

  • Waarom zou Martinus zijn mantel delen, ook al had hij het zelf koud?
  • Denk je dat Martinus bang was?
  • Wat maakt zijn daad anders? Wat doen de mensen meestal met hun spullen?
  • Wat zou er gebeuren als iedereen een beetje van zijn warmte of licht met een ander deelt?
  • Hoe voelt het in je hart als je iemand helpt die het koud of moeilijk heeft?
  • Zou jij je eigen 'mantel' durven delen, ook al wordt het zelf wat kouder voor jezelf?
  • Waar zie jij licht of warmte in de mensen om je heen, net zoals in dat wat Martinus deed?

3. Sterretjes uit les 2: Mijn eigen licht

Op mijn ster staat ...
Dat gaf licht/warmte omdat ...

4. Glasraam: heiligen en Maria

Sint-Martinus

5. Lichtritueel: Onze mantel van warmte

Ritueel

©Freepik
©Freepik
Ik leg mijn licht bij Martinus en bij ons allemaal.
Samen delen, samen licht.

Afronden

  • We maken een kring rond onze mantel van warmte vol sterren.

Zoals Martinus zijn soldatenmantel deelde, brengen wij samen licht en warmte. Onze sterren/vlammetjes maken deze mantel stralend.

  • Gezamenlijk gebaar: handen naar het midden, dan langzaam omhoog, zo verspreiden wij ook samen het licht.
  • Korte stilte

Refrein lied: Laat je licht maar schijnen

Les 5: Afsluitend ritueel - Samen laten we het licht stralen

1. Terugblik: Herinneringscirkel

Opstelling

  • Kring rond een kaars, met voorwerpen uit vorige lessen op de tafel (kijktafel).
  • Ook de mantel van Sint-Martinus ligt al op de grond.

Lesaankondiging

We gaan eerst even samen terugdenken aan wat we de voorbije lessen hebben gehoord en gedaan. We zitten in een kring rond het licht en laten de herinneringen nog eens opkomen

Gesprek

  • Welke momenten van goedheid herinner je je nog uit de verhalen van de heiligen/Maria of uit je eigen leven?
  • Welke heilige of lichtbrenger spreekt jou het meest aan?
  • Soms weet je niet precies waarom je iets raakt – dat mag ook.
  • KORTE STILTE

2. Creatieve voorbereiding

Aankondiging

Nu bereiden we samen ons slotritueel voor. Straks brengen we al deze stukjes samen tot één geheel. Jullie krijgen allemaal een opdracht.

  • We werken in 2 groepen

1. Kaarslicht & gebed

Jullie zorgen ervoor dat ons ritueel begint met licht en woorden van dank.

Kies een korte dankzin of wens.

Bijvoorbeeld:

  • Dank voor alle mensen die goed zijn.
  • Dank voor het licht in ons leven.
  • Dank dat ik ook licht kan geven.
  • Dank voor vrede en liefde.

Bepaal wie straks het licht zal aansteken.

2. Beweging & klank

Jullie helpen ons straks om de goedheid ook in ons lichaam en geluid voelbaar te maken.

  • Ontwerp een eenvoudig gebaar of klankpatroon om goedheid ook in ons lichaam en geluid voelbaar te maken.

Glasraam: heiligen en Maria

Lichtsymbool

Jullie laten jullie eigen glasraam helemaal stralen.

  • Elke leerling kleurt het lichtsymbool in het midden van zijn/haar glasraam.
  • Korte reflectie: Wat betekent dit licht voor jou?
  • De sterretjes uit les 2 worden uitgedeeld.

3. Samen het ritueel beleven

Lesaankondiging

We gaan nu ons slotritueel vieren. Alles wat we hebben voorbereid brengen we samen rond het licht.

Opstelling

  • Alle kinderen plaatsen hun glasraam in een kring/halve cirkel.
  • Ze krijgen een led-theelichtje en plaatsen dit in stilte bij hun glasraam.
  • De mantel ligt klaar om de sterretjes op te leggen.

Uitvoering

1. Kaarslicht en gebed

We beginnen met licht. Dit licht herinnert ons aan alle mensen die goedheid brengen.

  • Het licht wordt aangestoken. 
  • De gekozen dankzin wordt uitgesproken.

2. Zangmoment 1

We laten ons licht verder stralen door dit refrein te zingen:

3. Beweging & klank

Met ons hele lichaam en onze stemmen geven we de goedheid door.

  • De hele klas doet het gekozen gebaar of klankpatroon mee (het verantwoordelijke groepje doet het voor).

4. Eigen glasramen

Iedereen heeft zijn eigen lichtsymbool gemaakt. Al die kleine ramen vormen samen één stralend licht.

  • Korte stilte om te kijken naar alle glasramen samen.

5. Lichtmantel

Kijk, het licht breidt zich uit en wordt door al onze kleine sterretjes/lichtjes.

  • De kinderen leggen om de beurt hun sterretje op de mantel in het midden.

6. Zangmoment 2

Nu zingen we nog eens ons refrein, als een feestelijk danklied.

  • Samen het refrein van het lied 'Laat je licht maar schijnen' zingen.
  • De gekozen dankzin wordt uitgesproken.

Afsluiting

We geven het licht nu aan elkaar door.

  • Korte stilte om te kijken hoe alles samen straalt.
  • De kinderen geven elkaar een 'lichtdruk': hand in hand, zacht fluisterend:
Vrede en licht

4. Nabespreking

We eindigen met even terugkijken: hoe was het om dit ritueel samen te maken?

  • Hoe voelde het om dit ritueel samen te vieren?
  • Waarin zag of voelde je vandaag iets heiligs of iets van God?

Refrein: Laat je licht maar schijnen

Themaliedjes.

Lied: Licht - Make Some Noise Kids

Lied: Laat je licht maar schijnen