TUSSEN ZOEKEN EN VERTROUWEN
Herstel(d) vertrouwen
Les 1: Breekbaar vertrouwen
1. Inleiding: Stilte bij de kijktafel
Vertrouwen is iets kostbaars.
Soms voelt het sterk, stevig als een touw.
Maar soms gebeurt er iets…
Iemand zegt iets, doet iets
en het touw van vertrouwen knapt.
Vandaag gaan we ontdekken wat dat met ons doet
en hoe we daar mee kunnen omgaan.
2. Verkennen: Wat doet dat met jouw hart?
3. Bijbelverhaal: Jakob en Esau (Gen. 25, 19-33)
Extra filmpjes Bijbelverhaal Jakob en Esau
Liedjes bij het Bijbelverhaal Jakob en Esau
4. Ritueel: De breuk zichtbaar maken
We laten de draadjes nu even liggen. Ze blijven hier … Want wat stuk is, mag zichtbaar blijven. Maar het is niet het einde van het verhaal.
5. Afsluitmoment: Adem van vertrouwen
Voel hoe je hart langzaam klopt.
Elke ademhaling brengt een beetje vertrouwen.
Misschien voelt het al groot, misschien nog klein …
maar het is er.
Les 2: Meer dan fouten
1. Stiltemoment: Wat wil ik graag ongedaan maken
2. Inleiding: Gebroken vertrouwen in het dagelijks leven
3. Belevingsmoment: voorwerpen die schaamte/falen oproepen
- Kies een voorwerp uit. Welke gevoelens passen hier bij? (schaamte, falen, onzichtbaarheid ...)
- Ken jij een moment waarop je je zo voelde?
4. Bijbelverhaal: De zondige vrouw (Lc. 7, 36-50)
Theologiseren rond het verhaal
Wat durfde de vrouw nog wel, ondanks haar schaamte?
Waarom keek Jezus anders naar haar dan Simon?
Waar zie jij Jezus' vergeving vandaag in mensen of situaties?
Wanneer was jij zoals Simon? De vrouw? Jezus?
Kan iemand echt veranderen door hoe een persoon naar je kijkt?
Hoe kan vergeving opnieuw vertrouwen laten groeien?
5. Ritueel: Herstel groeit door verbondenheid
Stap 1: Stiltemoment
Soms is het vertrouwen tussen mensen beschadigd, zoals een touw dat gerafeld is. Maar er zijn altijd draadjes van hoop … kleine praktische dingen die vertrouwen kunnen herstellen.
STILTE
Denk nu na: Wanneer heb jij iemand geholpen om zich beter te voelen? Wanneer heeft iemand jou geholpen om het vertrouwen terug te vinden?
Stap 2: De herstellintjes
Dit lintje is jouw kleine stap om vertrouwen sterker te maken. Samen maken we van een gerafeld touw een stevig vertrouwenstouw.
Ubi caritas et amor,
ubi caritas,
deus ibi est
Stap 3: Persoonlijke kaartjes aan de zijlijnen
Jouw kaartje laat zien dat jij bouwt aan het vertrouwen. Samen maken we het steviger.
Ubi caritas et amor,
ubi caritas,
deus ibi est
Stap 4: Slotreflectie
- Wat zie je nu in dit touw?
- Hoe zijn we samen het vertrouwen sterker gaan maken?
- Hoe kan jouw kaartje voor een ander bewaard worden?
Jouw kaartje laat zien dat jij bouwt aan het vertrouwen. Samen maken we het steviger.
Ubi caritas et amor,
ubi caritas,
deus ibi est
6. Lied: Kom ga mee
Kom, ga mee, geef ieder een hand
Samen bouwen aan een nieuw land
Het Rijk van God leeft diep in je hart
Vandaag begint een nieuwe start
refrein gezongen
instrumentale versie
Les 3: Worstelen en verzoenen - een stap in vertrouwen
1. Inleiding: Kijktafelopbouw
Wat herinneren jullie je nog van ons vertrouwenstouw? Hoe is dat gegroeid in de vorige lessen?
2. Bewegend startmoment: Worstelen met jezelf
Per 2 duw je zachtjes tegen elkaar, als een soort 'worstelspel' zonder te winnen of te verliezen.
Soms worstel je met iemand, maar vaak ook met jezelf of met gevoelens die moeilijk zijn.
3. Bijbelverhaal: Jakob en Esau (Gen. 32-33)
Verhaal vertellen met prenten (zie les 1 - vervolg)
Kunstwerk van Jakob en de engel bespreken
Christina Mattison – Vayishlach (en Hij zond … of en Hij stuurde)
- Waarmee worstelt Jakob eigenlijk in zichzelf?
- Wie of wat is die engel voor hem?
- Herkennen jullie dit gevoel van een innerlijke strijd?
4. Reflectie en perspectiefwissel
Duo-opdracht
- Wat zou jij tegen Esau willen zeggen als je Jakob was?
- Wat zou jij tegen Jakob willen zeggen als je Esau was?
- Wat denk je dat de engel aan Jakob duidelijk wil maken?
Je hoeft niet alles goed te kunnen. Je hoeft niet altijd blij te zijn. Je mag gewoon jezelf zijn. Dat is genoeg.
5. Ritueel: Vlechten van vertrouwen
Vandaag gaan we vertrouwen vlechten met onze handen. Net als Jakob die worstelde om moed en vertrouwen te vinden.
Stap 1: Beeldend vlechten met handen
- Maak met je handen een vlechtbeweging in de lucht. Zo maken we samen een vlecht. IN STILTE
- De beweging wordt langzaam en synchroon gedaan. Zo vlechten we samen het 'onzichtbare vertrouwen'.
- Bij elke beweging denk je na over iets waarmee je met jezelf 'in de knoop ligt' en hoe je dat stap voor stap kan verweven tot iets nieuws.
Stap 2: Verzoeningsbeweging: touw aanraken
Touw met beide handen aanraken als teken van hun persoonlijke zoeken naar vertrouwen.
Kies een zin of zeg zelf iets:
Ik groei in vertrouwen.
Ik leg mijn vertrouwen hier neer.
Ik durf verder te gaan.
Ik ben verbonden in vertrouwen.
Ik voeg mijn vertrouwen toe.
Hier leg ik mijn stukje vertrouwen.
Stap 3: Slotformule - samen uitspreken
Samen vlechten wij vertrouwen,
in onszelf,
in elkaar,
en in de wereld
Bijpassende bewegingen
- Samen vlechten wij vertrouwen: de lln houden hun handen voor zich en maken langzaam een vlechtbeweging (rechterhand over linkerhand, alsof ze iets onzichtbaars vlechten)
- In onszelf: handen rustig op de borst leggen, één hand op het hart
- In elkaar: de lln reiken met open handen naar de lln links en recht van hen, zonder elkaar vast te nemen (verbondenheid in de kring)
- En in de wereld: beide handen open naar voren en omhoog, zo sturen ze vertrouwen de wereld in
6. Afrondend moment: Stilte en symbolische aanvulling
symbooltje + stilte
Afsluitend lied: Samen staan we sterk
Les 4: Mijn beeld van vergeving
1. Inleiding: Vergevingsbeelden
Christelijke beelden/kunstwerken over herstel en vergeving
Gesprek in kleine groepjes of klassikaal
- Wat zie je? Welke beelden raken jou?
- Wat zegt dit beeld over vertrouwen herstellen/vergeven?
- Is dit symbool herkenbaar voor jou?
- Welke gevoelens herken je hierin
- Welke symbolen zie je?
2. Korte duiding: Symbolen van hersteld vertrouwen in christelijke traditie
Vertelmoment
We gaan het even hebben over symbolen, beelden die iets diepers bedoelen dan wat je gewoon ziet. In de christelijke traditie worden vaak symbolen gebruikt om te laten zien hoe mensen vertrouwen kunnen herstellen, hoe mensen kunnen vergeven.
Enkele voorbeelden
vervolg PPT punt 1
Vragen
Aankondiging opdracht
Deze symbolen helpen mensen om te voelen en te tonen wat in woorden soms moeilijk te zeggen is. Zo dadelijk mogen jullie ook een eigen symbool maken dat voor jullie laat zien hoe vertrouwen hersteld kan worden.
3. Creatieve opdracht: persoonlijk beeld van vergeving
Opdracht
Maak een eigen beeld van hersteld vertrouwen/vergeving. Dit kan een symbool, figuur of abstract beeld zijn dat voor jou 'herstel van vertrouwen' of 'vergeving' voorstelt.
- Kies een symbool uit de beelden die je gezien hebt, of iets dat voor jou persoonlijk spreekt.
- Verwerk iets van jezelf in het beeld (kleur, symbool, gevoel …).
- Wie wil, mag ook een kort zinnen opschrijven dat het beeld verduidelijkt of aanvult.
Vrije keuze
- Tekenen, knutselen, collage, …
- Chromebook: een digitaal vergevingsbeeld ontwerpen (bv. met Canva of tekenprogramma)
4. Delen en verbinden: presentatie en kringgesprek
Toon je werkstuk en geef een korte uitleg:
- Wat stelt jouw beeld voor?
- Waarom past dit bij hersteld vertrouwen?
Er worden verbindingen gelegd met ev. Bijbelverhalen en met de gevoelens die de beelden oproepen.
5. Digitale presentatie voorbereiden
- Beelden fotograferen
- Samen een titel kiezen
6. Kijktafel
Liedjes
Les 5: Vertrouwen in jezelf en in de ander
1. Startmoment: Gesprek over verwachtingen
Vragen
- Wanneer verwacht iemand iets van jou? Hoe voelt dat?
- Heb je soms het gevoel dat je die verwachtingen niet kan waarmaken?
- Wat doet met je vertrouwen in jezelf?
Verwachtingen zijn er altijd, maar ze kunnen ook druk geven..
Koppelen aan kijktafel
Vertrouwenstouw op de kijktafel: vertrouwen tussen mensen is als een touw, verwachtingen kunnen dat touw soms te strak trekken.
2. Korte duiding Godsbeelden
Vertellen
Mensen komen God op verschillende manieren op het spoor:
- In ontmoetingen waar iemand echt naar je luistert.
- In zorg van anderen die je steunen als je het moeilijk hebt.
- In momenten van verbondenheid waarin je voelt: ik hoor erbij.
Dit zijn allemaal manieren waarop mensen Gods nabijheid ervaren, ook zonder dat ze dat direct zo benoemen.
Voorbeelden
3. Opdracht: Cirkel van vertrouwen
- Maak een symbool of tekening dat je kracht geeft als je faalangst voelt (bv. anker, ster, eigen gekozen beeld, Jezus, God, ...)
- Als je wil, schrijf je er een korte tekst of een krachtwoord bij.
- Wie wil, mag zijn symbool toelichten.
4. Afrondend ritueel: steentjes van hersteld vertrouwen
Inleiding
- Kies een steentje en hou het in je hand.
- Denk aan een moment waarop jij je vertrouwen herwon (in jezelf of in iemand anders).
We dragen allemaal verhalen met ons mee: verhalen waarin het vertrouwen gebroken werd, maar ook verhalen waarin iemand ons steunde, een woord sprak, een gebaar maakte waardoor het vertrouwen weer sterker werd. Dit steentje in je hand staat voor zo'n moment: een moment van herwonnen vertrouwen. Zo'n klein steentje lijkt nietig, maar samen vormen ze een schaal vol kracht, vol verbondenheid. Zo bouwen wij samen aan vertrouwen.
Het leggen van de steentjes
- Leg het steentje voorzichtig terug in de schaal.
- Bij het leggen van de steentjes ontstaat een mooi geheel, symbool voor hoe iedereen bijdraagt aan hersteld vertrouwen in jezelf en in de ander.
Neem even de tijd om te voelen wie of wat gaf je kracht? Misschien een vriend, een ouder, een juf of meester … Misschien vond je het in jezelf. Als je er klaar voor bent, leg je jouw steentje in de schaal. Zo wordt het ook deel van het verhaal van deze klas, van onze verbondenheid.
5. Korte afsluiting
Kijk eens goed naar deze schaal. Elk steentje is anders, maar samen maken ze een mooi geheel. Iedereen draagt bij aan het gevoel van vertrouwen in onze klas. Verwachtingen kunnen druk geven, maar ook verbondenheid brengen. Ook hier kunnen we misschien God op het spoor komen. Net zoals mensen God op het spoor kunnen komen in een ontmoeting met iemand, in de zorg die iemand een ander geeft, in momenten van verbondenheid.
Gebed
Goede God,
U bent te vinden in kleine dingen:
een luisterend oor,
een hand die helpt,
een blik die zegt: 'Je mag er zijn.'
Wij leggen vandaag onze steentjes samen,
als teken van vertrouwen dat groeit,
van kracht die we bij elkaar vinden,
van verbondenheid die blijft.
Leer ons om mild te zijn voor onszelf,
wanneer verwachtingen zwaar wegen
en help ons om vertrouwen te schenken aan anderen.
Wij danken U voor de mensen
bij wie we Uw nabijheid mogen voelen,
in zorg, in ontmoeting, in vriendschap.
Amen.
Lied: Ik zal er zijn - Sela
Les 6: In vertrouwen verbonden (vertrouwensritueel)
1. Startmoment: Terugblik
Kort terugblikken rond de kijktafel
- We hebben de vorige weken samen nagedacht over vertrouwen: hoe het gebroken/geschonden kan worden, hoe het soms moeilijk is om vertrouwen terug te vinden of te herstellen, maar ook hoe het kan groeien.
- Vandaag willen we samen een ritueel maken en uitvoeren waarin we dit verhaal vieren
2. Voorbereiding van het vertrouwensritueel
Vraag aan de leerlingen.
- Welke symbolen op de kijktafel vertellen iets over vertrouwen of over hersteld vertrouwen?
- Welke beweging of gebaren zouden we samen kunnen doen om te tonen dat we elkaar vertrouwen?
Kiezen
- kerngebaar
- symbolen kijktafel
- extra verbindingssymbool?
- woorden of zinnen
- een lied?
- Wie leest het Bijbelverhaal? (Vergeven zonder einde Mt. 18, 21-35)
- Samen afspreken: zo gaat ons ritueel er uitzien
3. Het vertrouwensritueel
Samen beleven van het ritueel
Hieronder zie je een voorbeeld van het ritueel
- Kring rond kijktafel
- Zachte muziek of lied
- 1 ll steekt de kaars aan.
- 1 ll leest het Bijbelverhaal 'Vergeven zonder einde' (Mt. 18, 21-35)
Nu is het genoeg geweest, zeggen wij weleens, als iemand ons voor de zoveelste keer pijn doet. Maar dat ziet Jezus anders. De vrienden van Jezus vragen zich af hoe vaak je iemand moet vergeven. Zeven keer misschien? Dat lijkt hen al heel veel. Maar Jezus maakt een ander rekensommetje.
- Gekozen zinnen of woorden vb lied: Ubi Caritas
Ubi caritas et amor,
ubi caritas,
deus ibi est
- eventueel een extra verbindingssymbool bij de kijktafel of we doen iets met een symbool van de kijktafel
- Kort ritueelgebed door lkr:
Goede God,
Dank U voor de verbondenheid die we in deze groep mogen voelen.
Help ons elkaars vertrouwen te blijven koesteren en voeden.
Laat ons telkens opnieuw mensen zijn die het vertrouwen in beweging zetten,
Gedragen door U die in onze verbondenheid aanwezig bent.
Amen.
- Afsluitend lied
Suggesties:
- Kom ga mee
- Samen staan we sterk
- Ik zal er zijn
- Sorry zeggen
- De spons erover
- Vergeving
4. Korte reflectie + afsluiting
Gesprek in de kring
- Hoe voelde het om samen dit ritueel te doen?
- Wat vond je het mooiste beeld dat we vandaag hebben neergezet?
- Wat nemen we mee als we denken aan vertrouwen geven en ontvangen?
- Wanneer voelde jij je de voorbije weken gedragen door de groep?
- Hoe kunnen we als klas blijven zorgen voor een sfeer van vertrouwen?
Afsluitende woorden
Vertrouwen is iets kostbaars, iets dat groeit in de kleine gebaren van elke dag. Laten we proberen om ook na vandaag deze verbondenheid te behouden.
Themaliedjes.
Liedjes bij het Bijbelverhaal Jakob en Esau
Ubi Caritas
- Instrumentale versie
- gezongen versie
Lied: Kom ga mee
- Refrein gezongen
- Instrumentale versie
Lied: Samen staan we sterk
- versie Stef Bos
- versie #LikeMe
- versie #LikeMe met tekst
Liedjes over vergeven
- Vergeven - Marcel Zimmer
- Vergeven - Marcel Zimmer
- Opwekking 639 - Als er vergeving is
- Sorry Zeggen
- De spons erover