VIEREN,
TUSSEN HET ALLEDAAGSE EN HET BIJZONDERE
KERSTKRING:
Licht en donker
Les 1: Bijzonder samen, tussen licht en donker (Thomaswebsite)
1. Gesprek: Bijzonder donker en bijzonder licht
Bijzonder donker
- contrast tussen de kortere dagen in de herfst en de lange dagen in de zomer
- Kunnen jullie voorbeelden geven van momenten waarop het fijn is dat het donker is?
- Natuurlijk geeft het donker niet iedereen een fijn gevoel. Kunnen jullie ook voorbeelden bedenken van momenten waarop het minder fout is dat het donkers is?
- Ik vraag me af hoe het komt dat mensen het soms eng vinden in het donkers? Wat zou kunnen helpen op zulke momenten?
- Ik vraag me af hoe het komt dat mensen het soms gezellig vinden in het donker? Wat zou je missen als het altijd licht was?
Bijzonder licht
- Op welke momenten is het fijn dat er licht is?
- Maar niet alle mensen vinden het altijd fijn als er veel licht is. Ik vraag me af of je ook momenten kunt bedenken dat het minder leuk is dat er licht is.
2. Lichtbrengers: Filmpje
Het filmpje bekijken
We gaan naar een reclamefilmpje kijken, waar je ook van alles zult zien dat te maken heeft met licht en donker. Let goed op zodat we straks alle voorbeelden kunnen benoemen.
- Welke voorbeelden van licht en donker zag je in het filmpje?
Vraaggesprek
- Wat betekenen de dieren voor de sneeuwpop?
- Wat vond jij bijzonder in het filmpje?
- Waar in het filmpje zou jij het liefste willen zijn?
- Ik vraag me af of het filmpje iets te maken heeft met jouw leven?
- Wie is voor jou een 'lichtbrenger'? Wat maakt die persoon bijzonder?
- Waarom maken mensen licht als het donker is?
Afronden
Wat ik zo bijzonder vond in het filmpje dat de sneeuwpop niets vroeg en toch veel kreeg. Al dat licht en het fijne feest overviel hem, werd hem geschonken door de dieren uit het bos. Misschien is het ook wel fijn om even een kaarsje te branden, voor al die mensen die ook vandaag mooie dingen doen voor anderen.
3. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Als de advent nog niet begonnen is, valt dit weg.
4. Sorteeroefening
Werken in groepjes
- Lln krijgen in groepjes een fotoset.
- Bespreek de situaties die je ziet. Is het een moeilijke situatie, leg je die bij een kaars. Is het een situatie waarop iets moois te zien is, iets dat gevierd mag worden, leg je die in het spotlicht.
Klassikale bespreking
- Ik vraag me af wat mensen in de moeilijke situaties nodig hebben?
- Ik vraag me af waar je iets van God kunt ontdekken?
Bij de adventskrans
- Na de sorteeroefening wordt er een krans in het midden gelegd.
- Bij de eerste kaars legt de juf een beeld van een moeilijke situatie (uit de sorteeroefening).
- Tussen de eerste en de tweede kaars op de krans, plaats de juf een afdruk van het spotlicht. Daarbij legt ze een mooie situatie.
- Daarna plaatst ze bij de 2de kaars op de adventskrans opnieuw een moeilijke situatie.
- Zo gaat de juf verder tot ze rond is. Afwisselend een spot en een kaars.
Betekenis
Voor vele christenen is de advent, het uitkijken naar Kerstmis, een periode om extra met het licht bezig te zijn. Ze hopen dat mensen in moeilijke situaties een beetje kracht vinden bij het kaarslicht. Dat het kaarsje toont dat moeilijke situaties niet worden vergeten. Dat vele christenen zich willen inzetten om de moeilijke situaties te verhelpen. En soms lukt dat ook al. Vandaar dat het licht groeit, dat er ook gevierd wordt welke momenten er zijn waarop mensen elkaar in het licht zetten. Dat mensen licht brengen bij elkaar en ervoor zorgen dat het leven groeit. Zo maken vele christenen zich in deze periode klaar om het licht van Jezus te vinden in het kerstfeest.
5. En jij? Een bijzonder moment van licht
Gesprek
- Wanneer voelde jij je ooit 'verlicht' in een donkere situatie?
- Wat gebeurde er toen vanbinnen?
- Wie zorgde voor dit beetje licht?
- Ik vraag me af of je toen tijd hebt genomen om bij dat moment stil te staan?
- Is dat belangrijk voor jou?
Gloeilamp: een bijzonder moment van licht
- Elke ll krijgt een sjabloon van een gloeilamp.
- Wanneer kunnen we bijzondere momenten van licht vieren in onze klas?
- Teken iets in je gloeilamp wat voor jou staat voor een bijzonder moment van licht.
- Als we al onze lichtjes samen ophangen dan kunnen we het licht laten groeien. Voor wie het Kerstfeest viert, kan dan niet alleen de lichtjes in de kerstboom zien, maar ook de lichtjes in de ogen van iedereen voor wie je iets moois kon betekenen.
6. Lichtjes voor elke dag
Kleine opdrachten om licht te brengen in donkere dagen
We hebben vandaag nagedacht over licht en donker, over troost en over mensen die licht brengen. In de adventsperiode willen we dat licht ook laten groeien, elke dag een beetje. Daarom krijg je van mij een 'adventskalender van licht'.
Op deze kalender staan kleine opdrachtjes of ideetjes om zelf een lichtbrenger te zijn. Soms is dat iets doen voor iemand anders, soms is het even stilstaan bij iets moois. Je hoeft niet alles te doen, maar elke keer als je iets doet, breng je een beetje licht in de wereld. En dat is precies waar advent over gaat: samen groeien naar het grote licht van Kerstmis.
7. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Als de advent nog niet begonnen is, valt dit weg.
Les 2: Post, een boodschap voor iedereen (Thomaswebsite)
1. Lichtritueel: Adventskalender van licht
2. Postkaart versus e-mail
Voortaak
- Lkr vraagt aan ouders om een e-mail te sturen naar de klas.
- Ze geeft duidelijk aan dat ze de boodschap zal voorlezen aan de hele klasgroep en dat ze het bericht dus niet enkel naar hun kind moeten richten.
Een kaartje maken:
- Misschien is het een kaart van de juf van het 1ste/2de om hen te vragen om heel lief te zijn in de godsdienstles.
- Misschien is het een kaart van de directeur om hen veel plezier te wensen in de godsdienstles?
- …
Postkaart vs. e-mail
- Lkr haalt het echte kaartje uit de enveloppe en leest het voor.
- Ze vergelijkt het postkaartje met een berichtje op het scherm dat ze aan de lln voorleest.
- Er is een verschil in boodschap, maar ook in vorm. Een brief/kaartje kan je vasthouden, terwijl dat bij een e-mail (berichtje) veel moeilijker is.
Nabespreking
- Waarom zou iemand een e-mail (berichtje) sturen in plaats van een brief/kaart in de brievenbus?
- Wanneer zou een postkaart of e-mail ook een geschenk kunnen zijn?
- Waarom zouden mensen het belangrijk vinden om elkaar boodschappen te sturen?
- Hoe zouden mensen zich voelen die nooit post krijgen?
3. Een 'echte' kerstkaart
Aankondiging
Binnenkort zijn het weer feestdagen. Sommige mensen sturen elkaar dan een kaart. Soms doen ze dat op een echte postkaart, soms sturen ze hun wenden ook via een digitale kaart of een e-mail.
Activiteit
- Elke ll krijgt een steentje of post-it.
- Een aantal prenten als 'postkaartjes' liggen in het midden van de kring.
- De lln kiezen voor één afbeelding die ze als postkaart voor Kerstmis zouden willen gebruiken. Op die prent leggen ze hun steentje/post-it.
Nabespreking
- Op welke manier zou je de kaart het liefst willen opsturen, via een e-mail of via de brievenbus?
- Zou het belangrijk zijn welke prent er op de kaart staat, of zouden mensen blij zijn dat ze iets van jou krijgen?
- Ik vraag me af of een kerstkaart ook al een kerstgeschenk kan zijn?
4. Post voor mensen van alle tijden
Sfeerschepping
- Lkr toont het geboortekaartje van Jezus aan de lln.
- Ze leest de naam van de baby voor en maakt de geboortedatum bekend.
- Hebben jullie al eens een geboortekaartje gezien?
- Weten jullie al iets over de geboorte van Jezus?
Verkennen
De geboorte van Jezus is voor christenen heel goed nieuws. Daarom willen ze er elk jaar opnieuw aan denken. Zijn leven geeft christenen hoop dat het goed komt in de wereld. De geboorte van Jezus is dus niet alleen belangrijk voor mensen van lang geleden, het blijft belangrijk voor mensen van alle tijden.
Verdiepen
- Lkr brandt een kaarsje bij het geboortekaartje.
De geboorte van Jezus brengt voor christenen ook licht. Jezus geeft christenen een voorbeeld van een goed leven.
Kijktafel
- Het geboortjekaartje van Jezus op de kijktafel zetten.
Bedankt God, om zo dicht bij de mensen te willen komen. Het is voor ons goed nieuws om Jezus in onze klas te mogen verwelkomen. Hij toont ons hoe we een lichtje kunnen zijn voor elkaar.
Verankeren: WB - Post voor alle tijden
- De lln reageren op deze post via een emoji.
- Welk gevoel past voor hen het beste bij het nieuws dat ze nu gehoord hebben?
5. Licht sturen in het donker: kerstkaartjes maken
Sfeerschepping
Jullie zijn misschien nog niet zo groot, maar ook jullie kunnen ook goed nieuws brengen bij anderen!. Wij willen licht sturen naar vele mensen voor wie de dagen lang en donker zijn. Wij kunnen het goede nieuws van de kleine baby verder helpen verspreiden.
- Ik vraag me af aan wie jij vandaag goed nieuws zou willen geven?
- Wie zou er veel nood hebben aan een beetje goed nieuws, licht? Welke mensen krijgen weinig of nooit post?
- Ik vraag me af of we onze kaartjes in een postbus steken, opsturen via een e-mail, of misschien zelf zouden afgeven aan deze mensen?
Kerstkaarten die tonen hoe het licht wordt in het donker
Om het goede nieuws te verspreiden zullen we kerstkaartjes maken die tonen hoe het licht wordt in het donker. Hoe de liefde geboren wordt tijdens de kerstdagen.
- Op zwart papier met een witte kleurpotlood tekenen + verder versieren
- Zwart papier met gouden stickers, potloden …
- kraspapier
6. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Les 3: Licht in vele talen
1. Lichtritueel: Adventskalender van licht
2. Kijken naar lichtfeesten
Vandaag ontdekken we hoe mensen in andere tradities licht vieren. We kijken naar 3 feesten.
Divali (hindoeïsme)
Divali is een feest van licht. Mensen zetten lichtjes neer om te vieren dat het goede wint van het kwade. Ze maken mooie tekeningen en eten samen.
Chanoeka (jodendom)
Chanoeka duurt acht dagen. Elke dag steken joodse mensen een kaarsje aan op een speciale kandelaar. Het feest herinnert aan een wonder: een klein beetje olie brandde acht dagen lang.
Midwinter/Joelfeest (oude Europese traditie/ vrijzinnigen)
Heel lang geleden vierden mensen dat de zon terugkwam na de donkerste dagen. Ze maakten lichtjes en haalden groene takken in huis om te zeggen: het leven gaat door. Wij doen dat ook een beetje met Kerst.
3. Klasgesprek
Vragen
- Wat viel je op in de filmpjes?
- Waarom gebruiken mensen licht?
- Hoe lijkt dit op wat wij doen met Kerstmis?
Verdieping
- Wat betekent het licht voor jou?
- Hoe kan licht hoop geven?
4. Creatieve verwerking: een lichtkaart
Opdracht
- Je gaat een lichtkaart maken.
- Kies een symbool dat bij jou past: zon, kaars, ster, tak, vlam …
Teken het symbool en schrijf erbij:
- Ik wens licht voor …
- Mijn licht is …
Ritueel
- Plaats een kaarsje bij je kaart of plaats je kaartje bij een kaars.
- Wie wil, vertelt waarom hij dat symbool koos.
5. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Les 4: Een kaarsje voor elkaar
1. Lichtritueel: Adventskalender van licht
2. Verhaal en filmpjes: Licht in het donker
Verhaal: De jongen en de kaars
Vertellen met een kaarsje in het midden.
Vragen na het verhaal:
- Wat deed de jongen elke avond?
- Waarom bracht hij een kaarsje naar zijn buurvrouw?
- Hoe voelde de buurvrouw zich?
- Wat betekent 'licht brengen' voor jou?
- Voor wie zou jij een kaarsje willen aansteken?
Filmpje 1: The present
Een jongen leert omgaan met een beperking en opent zijn hart voor een hondje.
Reflectie
- Hoe bracht hij licht in het leven van het hondje?
- Hoe bracht het hondje licht in het leven van de jongen?
Filmpje 3: Silent - A short film about kindness
Een stil filmpje over hoe een klein gebaar van vriendelijkheid een groot verschil maakt.
Reflectie
- Wie bracht licht in dit verhaal?
- Hoe voelde dat?
- Heb jij ook al eens zoiets gedaan? Vertel.
- Heeft iemand anders als eens zoiets voor jou gedaan? Vertel.
3. Creatieve verwerking
Opdracht
- Elke ll tekent een situatie waarin hij/zij licht brengt voor iemand anders.
- Op een kaartje schrijven of tekenen ze: Ik breng licht voor …
4. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Les 5: Een ster wijst de weg
1. Lichtritueel: Adventskalender van licht
2. Bijbelverhaal: De Wijzen volgen de ster (Mt. 2, 1-12)
Bijbelverhaal vertellen
Soms gebeurt er iets bijzonders in de wereld. Iets dat mensen doet opkijken, nadenken, en op weg gaan. Dit Bijbelverhaal gaat over mensen die iets zagen aan de hemel… Iets dat hen uitnodigde om te zoeken. Wat ze vonden, veranderde alles.
Vragen
- Wat zou jij doen als je een ster zag die je ergens naartoe leidde?
- Waarom denk je dat de wijzen op reis gingen?
- Wat betekent het om iemand te volgen?
Extra filmpjes bij het Bijbelverhaal
3. Getuigenis: Cindy & Mario - Welzijnszorg
Verhaal van Cindy en Mario
Ik wil jullie nu een echt verhaal vertellen. Het gaat over Cindy en Mario.
Vragen
- Wat denk je dat Cindy en Mario voelen?
- Wat zou jij doen als je hoorde dat iemand geen huis heeft?
- Wie helpt jou als je het moeilijk hebt?
- Wat doet Welzijnszorg voor Cindy en Mario?
- Waarom helpt Welzijnszorg mensen die het moeilijk hebben?
- Wat betekent het om licht te brengen voor iemand anders?
Tv-spot: Welzijnszorg
4. Gesprek: Hoe kan jij een ster zijn?
Inleiding
De ster bracht de wijzen naar Jezus. Welzijnszorg helpt mensen zoals Cindy en Mario. Maar ook jij kan een ster zijn voor iemand anders.
Vragen
- Wie is voor jou een ster?
- Wie zou jij willen volgen?
- Voor wie wil jij een ster zijn?
- Wat kun jij doen om iemand blij te zijn?
- Wat zou jij op jouw ster willen zetten zodat iemand zich beter voelt?
- Ken jij iemand die een ster, een lichtje kan gebruiken?
5. Creatieve verwerking: Mijn ster van hoop
Inleiding
We gaan nu onze eigen ster maken. Die ster vertelt iets over hoe jij licht kunt brengen.
Werkwijze
Werkwijze
- Elke ll krijgt een ster.
- De lln versieren de ster met stiften, stickers, glitter…
- Ze schrijven of tekenen een boodschap van hoop:
- Ik wil een ster zijn voor …
- Mijn wens van hoop is …
- Ik help door …
- Na de les worden de sterren als een slinger opgehangen in de klas als teken van hoop.
6. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Les 6: Een bijzonder kind in een bijzondere nacht
1. Lichtritueel: Adventskalender van licht
2. Bijbelverhaal: Een bijzonder kind in een bijzondere nacht (Lc. 2, 1-20)
Bijbelverhaal vertellen
We hebben al veel lichtjes verzameld op onze weg naar Kerstmis. Vandaag wil ik jullie meenemen naar een bijzondere nacht. Een nacht waarin het donker en heel stil was… maar waarin een klein lichtje geboren werd. Zet je rustig neer, open je hart en luister mee naar het verhaal van een bijzonder kind.
Extra filmpjes bij het Bijbelverhaal
3. Gesprek over licht, hoop en kwetsbaarheid
Werkwijze
- Ga in een kring zitten.
- Er wordt een LED-kaarsje of ster doorgegeven om te antwoorden.
Vragen
- Wanneer voel jij je veilig en warm, zoals in een stal?
- Wie is er weer een licht voor jou als je je verdrietig voelt?
- Hoe kan jij een lichtje zijn voor iemand anders?
- Wat betekent Kerstmis voor jou?
- Ken jij nog andere feesten waar licht een belangrijke rol speelt?
4. Creatieve verwerking: Maak je eigen lichtstal
Werkwijze
- Elke ll krijgt een kleurplaat van de kerststal met ruimte om zelf iets toe te voegen.
Kleur de stal in. Teken daarbij iemand of iets dat voor jou een licht is. En vergeet niet: laat het licht ook echt schijnen in je tekening. Waar zie jij licht? Teken een ster, een kaars, een gloed rond het kindje Jezus, het Licht van de wereld … Laat jouw licht zichtbaar worden.
Reflectie tijdens het werken
- Wat maakt dit kindje zo bijzonder?
- Wat zou jij willen zeggen tegen het kindje Jezus?
5. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Verandering werkwijze
- Een kerststal in het midden van de kring plaatsen.
- De LED-kaarsjes van de Adventskalender worden gebruikt.
- Elke ll mag zijn kaarsje verplaatsen (of ze krijgen een kaarsje) naar de kribbe.
- Terwijl ze dat doen, zeggen ze:
Ik breng mijn lichtje naar het kindje Jezus.
Afsluiting
Ik neem het lichtje van vandaag mee in mijn hart.
- LED-kaarsjes worden één voor één opgeruimd, in omgekeerde volgorde.
Les 7: Lichtfeest in onze klas
1. STARTMOMENT
Lichtritueel: Adventskalender van licht
Aankondiging
Welkom bij ons laatste lichtmoment. Vandaag vieren we een lichtfeest in onze klas. We laten zien hoe ons licht gegroeid is en hoe we het samen delen. We vieren het Licht dat gekomen is – zoals het kind van hoop waarover we spraken in de vorige lessen.
2. LICHTFEEST BELEVEN
A. Ritueelmoment met kaars en terugblik
Aankondiging
We hebben in de vorige lessen veel gepraat over licht en donker. Vandaag kijken we terug: wat hebben we ontdekt? Wie of wat bracht licht in onze verhalen? Hoe kunnen wij zelf licht brengen?
Vragen
- Noem één woord dat voor jou bij Kerstmis en licht hoort.
- Wat voor jou het mooiste lichtmoment tijdens deze lessen over 'licht en donker'?
Opdracht
- De lln zeggen hun woord hardop.
- Eventueel op het bord schrijven in een gezamenlijke woordwolk.
B. Lichtdans - Funga Alafia
Aankondiging
Nu dansen we ons licht! Dit lied 'Funga Alafia'. Het betekent: 'Met heel mijn hart en heel mijn geest stel ik mij open voor jou.' Het is een dans van welkom en vrede.
Voorbereiding
- Betekenis: Met heel mijn hart en heel mijn geest, stel ik mij open voor jou
- Het lied is een verwelkoming, een uitdrukking van aanvaarding, respect, eenheid en vredevolheid en kan zo zijn plaats vinden in de beleving van de advent.
- Het lied een paar keer zingen, zodat ze het gemakkelijker bij de lichtdans kunnen meezingen.
Lichtjesdans
De lln staan in een kring met het gezicht naar elkaar en geven elkaar een hand (of handen tegen elkaar houden).
De kaars in het midden van de kring wordt aangestoken.
STAP 1
- We zingen 2X 'Funga alafia ah-shay ah-shay' en doen de eenvoudige stap rechts opzij, linkervoet erbij.
- We zingen 2X 'Funga alafia ah-shay ah-shay' en doen de eenvoudige stap links opzij, rechtervoet erbij.
STAP 2
- We zingen door, maar stoppen met stappen en laten de handen los.
- 2 handen naast elkaar vertrekken van de borst (het hart) in een uitdragende beweging naar voren, naar de andere dansers toe. Daarna vertrekken beide handen vanuit het hoofd (de geest). Dit wordt 2X achter elkaar uitgevoerd.
STAP 1 en STAP 2 worden herhaald.
- De dans wordt afgerond door de laatste versregel vertragend en versterkend te zingen, terwijl de lln de laatste 'Ah-shay' zolang mogelijk aanhouden en de handen wuivend naar boven brengen.
C. Dankmoment
Aankondiging
Ons licht is nu helemaal aanwezig. We zingen samen en nemen een moment van stilte.
Werkwijze
- Lied: Laat je licht maar schijnen
- Stilte:
Denk aan iemand die jouw licht kan gebruiken.
- Dankmoment:
Dank voor het licht dat we samen hebben gedeeld.
3. CREATIEVE AFSLUITING
A. Lichtwand/lichtboom
Aankondiging
Ons lichtfeest eindigt met een geschenk voor elkaar en voor de wereld. We maken een lichtsymbool en voegen het toe aan ons gezamenlijke feest van licht.
Opdracht
Kies één vorm die jou aanspreekt:
- Ster: licht in de nacht
- Kaars: warmte en hoop
- Vlam: kracht en energie
- Zon: nieuw begin
- Maan: licht in het donker
- Lantaarn: wegwijzer
Teken of versier die vorm een schrijf daarin:
- Één woord dat voor jou bij Kerstmis en licht hoort.
Ritueel
- Lied: Laat je licht maar schijnen – Maar zacht op de achtergrond.
- Lln hangen hun vorm één voor één op aan:
- Lichtwand: groot vel of muur -> Onze muur van licht en hoop
- Lichtboom: tak of boom in de klas
- Rituele zin:
Ik voeg mijn licht toe aan ons feest van licht.
4. AFSLUITEND RITUEEL
A. Lichtritueel: Adventskalender van licht
Aankondiging
Ons lichtfeest is voorbij, maar het licht blijft in ons hart.
B. Reflectievragen (optioneel)
- Hoe voelde het om samen een lichtfeest te beleven?
- Wat betekent 'licht brengen' voor jou?
- Wie of wat is een lichtbrenger in jouw leven?
Het volledige kerstverhaal (De Herders en de 3 Wijzen)
Mooie liedjes in deze kersttijd
Deel 1
- Laat je licht maar schijnen
- Op weg naar het licht
- Zingend naar Kerst
- Het is Kerstfeest
- Licht in de nacht
- Vrolijk Kerstfeest iedereen
- Laat iedereen het horen
Deel 2
- Niets is cooler dan Kerstmis - Kinderen voor Kinderenn
- Een heel gelukkig Kerstfeest
- Laat het Kerst zijn
Liedjes van de vroegere schoolmis
- Wat voor droom heb jij?
- Mariia schrik niet
- Tjok tot aan de nok
Kerstmusical: De herberg zit vol
- De herberg zit vol
- Lied van de herders
- Lied van Kerst
Geef licht - Stef Bos
Kerst is het feest van licht. De geboorte van Jezus maakt Gods licht zichtbaar. We mogen Zijn licht met elkaar delen, ook met kwetsbare kinderen voor wie het leven vaak donker is. Zij verlangen naar een uitgestoken hand, een warm hart en een sterke schouder.
Voor hen schreef Stef Bos het lied.