Les 1: Troostende stenen (Thomaswebsite)

1. Meditatie: Vlinder en Schildpad - Nabijheid en troost

Stap 1: Ademhalen

Ga rustig zitten. Sluit je ogen als dat fijn voelt.

Voel je voeten stevig op de grond.

Adem rustig in… en uit…

Bij elke ademhaling voel je hoe je lichaam rustiger wordt.

Stap 2: De vlinder

Stel je voor dat je een vlinder ziet.

Hij fladdert zachtjes door de lucht, langs bloemen en zonnestralen.

Kijk hoe licht en vrij hij beweegt.

Misschien landt hij even op jouw hand.

Voel hoe zacht en warm dat is.

De vlinder fluistert: 'Je bent niet alleen. Ik ben dichtbij.'.

Stap 3: De schildpad

Nu zie je een schildpad.

Hij loopt langzaam, maar hij heeft altijd zijn huis bij zich.

Zijn huis is stevig en veilig.

Ga in gedachten naast hem zitten.

Voel hoe rustig hij is.

De schildpad zegt: 'Je mag altijd schuilen. Je bent veilig.'

Stap4: Nabijheid en troost

Denk nu aan iemand of iets dat jou een warm gevoel heeft.

Misschien een vriend, een knuffel of een mooie herinnering.

Er is altijd troost dichtbij, in je hart.

Afsluiting

Adem nog één keer diep in… en uit…

Open rustig je ogen.

We zijn samen, en we gaan luisteren naar een verhaal over vriendschap en troost.

2. Luisterverhaal: De vlinder en de Schildpad

Werkwijze 1

• 1ste lestijd het volledige luisterverhaal beluisteren.
• Tijdens het luisteren krijgen de kinderen (die dat willen) enkele bijhorende kleurplaten. Ze kleuren in stilte.
• Vraag om een gepaste luisterhouding.
• Luisteropdracht: Zoek tijdens het luisteren naar een moment van troost.

Werkwijze 2

• Beluisteren van enkele fragmenten achter elkaar of verspreiden over de week.
• Elk fragment steeds inleiden door op te frissen waar er eerst naar geluisterd werd.
• Vraag om een gepaste luisterhouding.
• Luisteropdracht: Zoek tijdens het luisteren naar een moment van troost.

3. Nabespreking luisterverhaal

Vragen bij het luisterverhaal

• Welke verschillende manieren heb je gehoord om iemand te troosten?
• Welke verschillende vormen van verdriet heb je gehoord?
• Was er een moment in het verhaal waarop de troost vanzelf kwam? Wat is er nodig voor een troostend moment?
• Wat denk je dat schildpad nodig heeft op het einde van het verhaal?
• Wat zou schildpad doen, de volgende keer dat hij een blauwe vlinder ziet?
• Waarom zijn veel mensen verdrietig als ze iemand midden? Kan het ook anders zijn?
• Was er een moment in het verhaal dat jij ook al eens hebt meegemaakt?
• Op welke manier vond je het verhaal vooral verdrietig of troostend?
• Ik vraag me af of je iets nieuws hebt gehoord in dit verhaal?
• Ik vraag me af of je iets hoorde dat je ook wilt uitproberen de volgende keer dat je verdrietig bent?
• Ik vraag me af of er iets in het verhaal was dat je aan God deed denken/voelen?

4. Kunstwerk: Wenende Jezus op de Olijfberg - Franz Gutman

Stap 1: Tekenen

• De lln werken per 2
• Eén ll per duo krijgt een print van het kunstwerk. De andere ll krijgt een wit blad en een potlood.
• De ll met de foto moet het beeld goed omschrijven. De andere ll probeert zo goed mogelijk te tekenen wat er gezegd wordt.
• Daarna worden beiden vergeleken en geanalyseerd:
• Waar duiken grote gelijkenissen en verschillen op?
• Welk woord(en) zou je aan dit werk geven?

Stap 2: Nabootsen

• 1 ll laat zijn of haar lichaam door de andere ll in dezelfde lichaamshouding plaatsen als op het beeld zien. Uiteraard zien we de benen niet, daarvoor mag de ll zelf iets bedenken.
• Op deze manier staan de lln nog intenser stil bij de betekenissen die het beeld kan oproepen.

Stap 3: Vragen bij het beeld

• Waarom zou het beeld een gebogen hoofd hebben?
• Waar kijken de ogen van het beeld naar?
• Waarom zou je je tranen opvangen?
• Wat kan je met tranen doen?
• Op welke manier vind je het beeld vooral verdrietig of troostend?
• Ik vraag me af of dit beeld (n)iets met God te maken geeft?
• Ik vraag me af of dit beeld (n)iets van God nodig heeft?
• Ik vraag me af of mensen zich getroost of verdrietig voelen als ze naar dit beeld kijken?
• Ik vraag me af op welke manier je troost kan toevoegen aan dit beeld (beeld uit met je lichaam)?
• Ik vraag me af wat dit beeld zou willen zeggen/vragen: laat het beeld spreken?

Stap 4: Sfeermoment

• Lkr neemt een steen en een kruikje water.
• De lln zitten in een cirkel op de grond.
• STILTE
• Lkr legt de steen voor haar neer en vertelt:

Het is bijzonder dat dit kunstwerk uit steen gemaakt is.

Steen is een hard materiaal, net als verdriet voor mensen ook vaak hard aanvoelt.

Het is moeilijk om te troosten als iemand verdrietig is.

Troost kan de pijn niet zomaar oplossen, wegnemen.

Dat lezen christenen ook in vele Bijbelverhalen.

God lost de pijn van mensen niet op.

• Lkr legt de steen in een glazen schaal en giet er zachtjes het water uit het kruikje over.

Maar deze steen lijkt te wenen, er komen waterdruppels uit het beeld.

En water heeft wel een bijzondere kracht. Water kan een steen vervormen, uitslijten.

Net zoals verdriet mensen ook verandert, laat groeien.

Tranen zijn belangrijk om bij het verdriet te kunnen stilstaan. Om te voelen dat je gekwetst bent, te ontdekken dat het leven ook moeilijke kanten heeft.

• Lkr zet een kaars naast de glazen schaal en steekt ze aan.

We kunnen enkel hopen dat er op dit soort momenten ook troost is.

Troost door mensen die het verdriet niet te moeilijk vinden, maar naast je willen staan en er voor je willen zijn.

Maar soms in de aller moeilijkste momenten, waarop er niemand lijkt te zijn, voelen sommige gelovigen zich toch nog getroost bij God.

Dat is een echt mysterie en toch is dat heel erg bijzonder.

Misschien gebeurt het nooit, misschien zal je het op een dag ook meemaken, misschien nog iets helemaal anders. Maar ik denk dat verdriet nooit het laatste woord zal hebben.

5. Koesterstenen

Wat zijn koesterstenen?

Koesterstenen zijn trooststenen die het verdriet van een gezin nooit vergeten, maar ook willen tonen dat er na het verdriet weer ruimte komt voor nieuwe dingen, op een andere manier.

Een familie maakt een koestersteen voor een overleden kindje en die steen wordt ergens gelegd op een bijzondere plaats. Mensen die deze steen vinden, mogen hem opnemen en laten verder reizen naar een nieuwe plek waar ze een foto nemen van de steen en die op Facebook plaatsen.

Zo kunnen de familieleden de steen van hun kindje volgen. Sommige stenen reisden zo al de wereld rond.

Zelf een koestersteen maken

• Lln maken met verfstenen zelf een koestersteen voor iemand die in hun familie overleden is (hoeft geen kind te zijn, mag ook een huisdier zijn).
• We kunnen ook een koestersteen maken om te gebruiken als een symbool van verdriet/troost. Zo knn de lln een koestersteen voor zichzelf maken die ze letterlijk knn koesteren of laten koesteren op momenten dat ze zelf op zoek zijn naar troost.

6. Ritueel: De Koestersteen (trooststeen)

Stap 1: Stilte en adem

Stap 2: De Koestersteen vasthouden

Stap 2b: Denken aan iemand die we missen

Soms missen we iemand heel erg. Misschien is er iemand in jouw hart die je mist – een opa, oma, vriend, of iemand anders. Als je wil, mag je nu even aan die persoon denken. Je mag je steen gebruiken om die herinnering te bewaren.

• Korte stilte

Je mag iets fluisteren naar je steen, een woord of een herinnering. Die blijft daar veilig in zitten.

Stap 3: Woorden van troost

• Lln (als ze willen) zeggen één woord dat troost geeft: Bv: liefde, knuffel, rust, vrienden.

Als je wil, mag je één woord zeggen dat jou troost geeft. We luisteren met ons hart.

Stap 4: De steen zegenen

• Alle lln houden de steen even omhoog en zeggen samen:

Deze steen is mijn troost.
Hij is sterk, zacht en altijd dichtbij.

Kijktafel

• Wie wil mag zijn koestersteen op de kijktafel leggen.
• Het beeld van de Wenende Jezus
• het kruikje en de schaal (stond al op de kijktafel)

Les 7: Troostritueel - Samen beleven

1. Binnenkomen in stilte: Licht van verbondenheid

• Een kaars brandt in het midden van de kring.
• Lkr fluistert:

We zijn hier samen. We hebben verdriet gedeeld, troost gegeven, licht gebracht. Vandaag sluiten we dat samen af.

2. Herinnering: Wat leeft in ons hart?

• Lkr toont kort een troostsymbool en een troostkaartje uit de vorige lessen.
• Vraag: Wat herinner jij je nog van jouw symbool of kaartje? Wat heeft jou het meest geraakt in deze lessen?
• Lln mogen één woord fluisteren of tekenen op een klein kaartje: Wat neem jij mee uit deze reeks/lessen?
• Wie wil, mag dit kaartje kort tonen of er iets over vertellen.

Je mag dit kaartje voor jezelf houden. Maar als je wil, mag je straks even vertellen wat je erop hebt geschreven of getekend. Alleen als jij dat wil.

3. Beweging: Samen opstaan in het licht

• Herinnering aan het verhaal van Jaïrus: Jezus zei, 'Sta op.'
• Lln staan samen op, in stilte, en stappen naar het midden.
• Ze houden hun hand boven het kaarsllicht.

Lied: Sta op en wandel – Elly & Rikkert wordt zacht afgespeeld.

4. Zintuigelijke troost: Ons troostgeluid

• Het klassikaal gekozen troostgeluid wordt afgespeeld.
• Lln sluiten hun ogen en luisteren.

Reflectie:

• Wat voel je bij dit geluid?
• Wat zegt het zonder woorden?
• Kan troost ook stil zijn?

5. Verbinding: Troostcollage bekijken

• De collage van les 5 hangt zichtbaar op.
• De lkr nodigt de lln uit om er samen naar te kijken.

Reflectievragen:

• Wat zie je in dit beeld?
• Wat zou God erin zien?
• Wat wil jij zeggen tegen iemand die verdrietig is, als je dit beeld toont?

6. Slotmoment: Lied - Troost elkaar

• De lln zitten of staan in een kring.
• De kaars brandt nog.

We hebben samen veel gedeeld. Verdriet, troost, stilte, licht. Nu zingen we nog één keer ons troostlied. Niet om iets uit te leggen, maar om te voelen dat we samen zijn.

Lied: Troost elkaar - ZangExpress

• Lln zingen mee of luisteren in stilte.
• Eventueel met een zacht troostgebaar (hand op hart, elkaars hand vasthouden, wiegen).

Zegenend afsluiten

Moge je licht zijn voor elkaar Moge je troost vinden in woorden, in stilte, in gebaren. Moge je voelen dat je nooit alleen bent.

• Lln leggen hun handen op hun hart en openen ze naar de kring.
• Wie wil, mag zijn herinneringskaartje op de kijktafel leggen

Kijktafel

• Enkele herinneringskaartjes