VIEREN,
TUSSEN HET ALLEDAAGSE EN HET BIJZONDERE
ALLERHEILIGEN:
Bruggen bouwen
Les 1: Bruggen bouwen met Oscar Romero
1. Startmoment
Kijktafel
Lesaankondiging: Allerheiligen
Binnenkort vieren we in de Kerk Allerheiligen (op 1 november). Dan denken we aan mensen die in hun leven een brug hebben gebouwd tussen rijk en arm, tussen ziek en gezond, tussen mensen die ruzie hadden, tussen volkeren. Sommige van die mensen noemen we 'heiligen'.
Vandaag leren we zo iemand kennen: Oscar Romero. Hij bouwde bruggen in een land waar er veel onrecht was, een kloof tussen rijk en arm.
Korte stilte
2. Het verhaal van Oscar Romero
Extra filmpje Oscar Romero
Verdiepende vragen
- Wat raakte jou in dit verhaal?
- Waar zie je een brug die Romero probeerde te bouwen?
- Waarom denk je dat hij dit toch deed, ook al was het gevaarlijk?
- Waarin herken je iets van Jezus in Romero?
Existentiële vragen
- Wat betekent het om een zachte maar krachtige stem te horen?
- Hoe kan iemand als Romero ons iets laten zien van God of het onbenoembare (het Mysterie)?
- Wie in jouw leven lijkt een beetje op Romero?
Wat is een heilige?
Een heilige is iemand die heel dicht bij God probeert te leven. Niet omdat die persoon perfect is, maar omdat hij of zij laat zien hoe liefde, moed en goed sterker kunnen zijn dan angst of kwaad.
Heiligen bouwen bruggen: ze verbinden mensen met elkaar en met God.
Sommigen leefden lang geleden, zoals Franciscus van Assisi. Anderen leefden nog maar pas, zoals Oscar Romero.
Op Allerheiligen denken we aan al die bruggenbouwers. En misschien kunnen wij zelf ook een beetje heilig zijn, als we liefde en verbondenheid laten groeien.
Extra filmpje: Schooltv - God, Maria en heiligen
Kijktafel
3. Eigen verbindingspersonen
Iedereen kent wel iemand die bruggen bouwt: iemand die mensen weer samenbrengt, of die jou helpt verbonden te blijven.
- Wie is dat voor jou?
4. Hedendaagse bruggenbouwers
In Limburg is er een vrijwilligersorganisatie die ook bruggen bouwt: Auxilia.
Zij helpen leerlingen die anders moeilijkheden op school: bv. als iemand thuis geen hulp heeft, of als iemand nieuw is in België en de taal nog niet goed kent.
Vrijwilligers geven huiswerkbegeleiding, oefenen vakken, helpen met taal en dat vaak één of 2 uur per week. Zo zorgen ze dat kloofjes kleiner worden, dat kinderen weer meedoen en dat niemand op school 'achterblijft'.
Filmpje: Een hart voor Limburg - Huiswerkbegeleiding Auxilia
Vragen:
- Welke brug bouwt de organisatie Auxilia? Tussen wie?
- Waarom is wat ze doen moedig of belangrijk?
- Welke kloof proberen zij te dichten?
- Ken je iemand in je buurt die iets gelijkaardigs doet?
Voorbeelden
- Zou jij zo'n bruggenbouwer willen zijn?
Kerninformatie over Auxilia vzw Regio Limburg
- Auxilia helpt mensen – kinderen, jongeren, zelfs volwassenen – met beperkte kansen, vooral als de gewone schoolondersteuning niet volstaat.
- Vele vrijwilligers zetten wekelijks 1 à 2 uur in om huiswerk te begeleiden, vakken (bv. wiskunde, Nederlands) te oefenen, of gewoon om te oefenen wat moeilijker gaat.
- De hulp is vaak individueel (één-op-één) en op maat van de leerling.
- Je hoeft niet noodzakelijk al veel ervaring te hebben als vrijwilliger: belangrijker zijn geduld, interesse, bereidheid om te luisteren en samen te werken.
- Voorbeelden van wie geholpen wordt: leerlingen met achterstand in vakken, nieuwkomers met taalproblemen, jongeren die hun diploma willen behalen via examencommissie
5. Ritueel: De brug van stenen
Het ritueel
- Elk kind krijgt een steen.
Zoals heiligen en bruggenbouwers ons laten zien, kunnen wij ook een brug maken. Met elke steen wordt de brug sterker.
- In stilte bedenken de kinderen: Voor wie of waarvoor leg ik mijn steen neer? Misschien voor de mensen van Auxilia, misschien voor Oscar Romero?
- Om de beurt legt ieder kind zijn steen neer. Wie wil zegt voor wie.
Vandaag bouwden wij samen een brug. Dat doen wij niet alleen: op Allerheiligen vieren we dat al die heiligen en bruggenbouwers met ons meedoen. Zij helpen ons dichter bij elkaar te komen en dichter bij God die ons verbindt.
6. Slotritueel
Kijktafel
- Korte stilte
Waar stenen samenkomen, ontstaat een pad.
Waar mensen bruggen bouwen, zien we iets van God.
De woorden van Romero:
De stem van de armen is de stem van God.
Les 2: Bruggen bouwen met Kateri Tekakwitha
1. Startmoment
Soms zijn er kloven tussen mensen. Soms voelt het moeilijk om elkaar te bereiken. Maar er zijn mensen die toch een brug durven leggen. Misschien noemen we hen 'heilig', omdat ze ons dichter brengen bij elkaar en bij God.
- Korte stilte
- Kun je voelen wat een brug betekent?
2. Het verhaal van Kateri Tekakwitha
Verdiepingsverhalen bij het verhaal
1. Openheid en aandacht
- Hoe zorgde Kateri ervoor dat mensen zich gehoord en gezien voelden, ook als ze anders dachten of leefden?
- Kun jij manieren bedenken om iemand echt aandacht te geven, ook als diegene anders is dan jij?
2. Moed en doorzetten
- Kateri stond vaak alleen voor de keuzes die ze maakte. Hoe kan je toch bruggen bouwen als het moeilijk of eng is?
- Wanneer zou jij iets doen wat moeilijk voelt, omdat het anderen helpt?
3. Verbinding en vrede
- Wat deed Kateri om mensen dichter bij elkaar te brengen?
- Wat kan jij doen om iemand te helpen elkaar beter te begrijpen?
4. Kwetsbaarheid en eerlijkheid
- Kateri was kwetsbaar door ziekte en kritiek van anderen. Hoe kan kwetsbaarheid ook een manier zijn om bruggen te bouwen?
- Wanneer durf jij jezelf te laten zien, ook al voelt dat moeilijk?
5. Inspiratie voor het eigen leven
- Als jij één ding van Kateri probeert na te doen om bruggen te bouwen, wat zou dat zijn?
- Wat zegt haar leven over de kracht van vriendelijkheid, geduld en zorg voor anderen?
Kijktafel
Extra filmpje over Kateri (in het Engels)
3. Hoe kan ik bruggen bouwen?
Bruggen bouwen kan moeilijk zijn. Soms lukt het niet meteen. Toch kunnen wij het proberen.
- Hoe zou jij een brug kunnen bouwen?
- Wat kun jij doen om te verbinden, ook als het lastig is?
Verdiepende vragen
- Wanneer is het voor jou gemakkelijk een brug te bouwen?
- Wanneer lukt het helemaal niet?
- Wat zou je kunnen proberen?
- Kan het 'heilig' zijn om toch te proberen, ook als het moeilijk gaat?
4. Theologiseren: Wat maakt iemand heilig?
Korte gespreksronde
Wat betekent heilig voor jou?
Kun je in iemand die bruggen bouwt iets van God of van iets onbenoembaars ontdekken?
Moet een heilige altijd perfect zijn, of kan het ook iemand zijn die fouten maakt?
5. Ritueel: De brug groeit verder
Het ritueel
Heiligen en bruggenbouwers zijn niet alleen mensen van vroeger. Ook vandaag, ook wij kunnen stenen en beelden leggen die verbinden. Samen groeit onze brug verder, over kloven heen
God, leer ons bruggen te bouwen, zoals Kateri en vele anderen. Maak van ons mensen die verbinden.
Les 3: Bruggen bouwen met Franciscus van Assisi
1. Startmoment
Kijktafel
Kijk … onze brug ligt hier. Stenen, kaartjes, namen. Vandaag gaan we die brug nog sterker maken. Soms bouw je een brug met stenen, soms met muziek, soms met kleur en verbeelding.
Inlevingsmoment/meditatie
- Stel je voor dat je zelf aan een kloof staat. Aan de overkant staat iemand die anders is dan jij … misschien iemand die je niet goed kent, of die iets anders gelooft.
- Voel je dat het spannend is om de kloof te overbruggen? Je hart klopt sneller. Zou je durven?
- Kijk in je verbeelding hoe er langzaam een brug verschijnt … steen voor steen, kleur voor kleur, tot je kan oversteken.
- Je zet je eerste stap … voorzichtig … en je merkt: de brug houdt je.
Uitbeelding
- De kinderen openen hun ogen en vormen zachtjes met hun handen een brug in de lucht boven hun schoot (vingertoppen tegen elkaar).
Deze brug leeft nu ook in onszelf. Laten we zo luisteren naar het verhaal van Franciscus, die ook een brug durfde te bouwen.
2. Het van Franciscus en de sultan
Extra filmpje: Franciscus en de sultan
Vragen
- Wat vind je bijzonder of vreemd aan dit verhaal?
- Zou jij durven in zijn plaats?
- Wat verbindt Franciscus en de sultan, ook al geloven ze anders?
Kijktafel
3. Muzikale ervaring: Brug in klank
We hebben net gehoord hoe Franciscus in gesprek ging met de sultan. Ze waren heel verschillend, maar toch vonden ze elkaar in respect en vrede.
Ook vandaag zoeken mensen naar manieren om die bruggen te bouwen. Soms gebeurt dat niet met woorden, maar met muziek.
Muziek kan een brug zijn die mensen verbindt, ook als spreken ze een andere taal of hebben ze een ander geloof.
Sluit even je ogen. Stel je voor dat er een grote regenboog verschijnt, die de aarde omspant. Onder die regenboog staan mensen van overal ter wereld: moslims, christenen, joden, boeddhisten, mensen zonder geloof … allemaal samen.
De muziek die je zo hoort is als een brug van klanken die hen met elkaar verbindt. Laat die brug ook in jouw hart groeien.
Luistermoment: Prayers for Peace - Nani Vazana feat. Alice Hoolsema & Hicham Laraari
- Tijdens het luisteren mogen de kinderen hun ogen sluiten of zacht meebewegen.
Reflectiemoment
- Hoe voelde de muziek in jou?
- Als de muziek een brug zou zijn, tussen wie of wat zou ze dan een brug maken?
- Hoe kan jij in je eigen leven een brug in klank of kleur zijn?
4. Beeld: Regenboog als brug
Aankondiging
We hebben geluisterd naar 'Prayers for Peace'. De muziek was als een brug van klanken, die mensen verbindt over verschillen heen.
Nu gaan we die brug zichtbaar maken. Niet met stenen deze keer, maar met kleuren. Samen maken we een regenboogbrug.
Kunstige activiteit
- Elk kind krijgt een wit blad met wasco's of krijt.
- Ze tekenen een grote regenboog.
- In de boog (of eronder) tekenen of schrijven ze hun eigen verbindingsfiguur: iemand die in hun ogen vrede brengt of een brug maakt (een vriend, een familielid, een klasgenoot, een heilige, iemand uit de actualiteit …)
- TIP: Wie klaar is, mag extra kleuren toevoegen zodat de regenboog lijkt te stralen of bewegen.
Verbinding met Franciscus
Franciscus en de sultan waren ook 2 mensen die elkaar vonden, ook al waren ze heel verschillend. Zij horen er dus bij, onder die grote regenboog. Ook jouw figuur mag daar een plaats krijgen.
Optionele korte deelronde
Dit is mijn bruggenbouwer, ik zet hem/haar onder mijn regenboog omdat ...
5. Ritueel: Brug en regenboog
Het ritueel
Stiltemoment
We hebben muziek laten klinken als een brug, en we hebben kleuren getekend als een brug. Zo brengen wij zelf een stukje vrede in de wereld.
Kijktafel
Les 4: Drie bruggen, één hart
1. Startmoment: Wie zijn vandaag de bruggenbouwers?
- De afbeeldingen van Romero, Kateri en Franciscus liggen verspreid in de klas.
- De kinderen mogen vrij bewegen terwijl de muziek speelt. Als de muziek stopt, roept de juf
Sta stil waar je nu bent … Wie of wat denk jij dat vandaag een brug bouwt tussen mensen?
Dat is precies waar we in deze lessen over spreken: bruggen bouwen – tussen mensen, tussen wereld, tussen wat gewoon is en wat heilig is.
Verbinding met Allerheiligen
Met Allerheiligen denken we niet alleen aan heiligen van lang geleden. We denken ook aan mensen van nu die op hun eigen manier bruggenbouwers zijn.
Heiligen zijn mensen die ons laten zien hoe liefde, vrede en moed kunnen groeien tussen mensen. Vandaag herhalen we nog eens hoe 3 van hen – Romero, Kateri en Franciscus – elk op hun eigen manier zulke bruggen bouwden.
Kleine stilte en overgang
We kijken vandaag nog eens wat hun bruggen met ons te maken hebben. Misschien dragen wij zelf ook een kleine steen bij aan zo'n brug …
- Stiltevraag: Wat zou jouw steen vandaag kunnen zijn? Voor wie of voor wat zou jij een brug willen bouwen.
- Daarna wordt de kaars aangestoken, als symbool dat heiligen licht brengen in de wereld.
2. Herinneren en verbinden: Drie heiligen in drie hoeken
Voorbereiding
- 3 hoeken met symbool/foto van de heilige:
- Bij elke hoek ligt een korte, samenvattende quote:
Werkwijze
- Kies één hoek om even bij stil te staan.
- Vertel aan elkaar waarom je deze heilige kiest.
- Wat viel je op bij deze heilige?
3. Actieve verwerking: Bruggen bouwen met hart en handen.
3 kleine groepjes, eventueel 3 rondes
1. Romero-hoek
Maak een kaartje: Schrijf of teken voor wie of wat jij je stem wil laten horen.
2. Kateri-hoek
Maak een klein symbool met natuurelementen (blaadjes, steentjes, takjes) of teken een lelie.
3. Franciscus-hoek
Maak een korte strip of rollenspel over een situatie waarin iemand vrede zoekt.
4. Reflectie: Bruggen van toen en nu
Gesprek
- Wat hebben Romero, Kateri en Franciscus gemeen, ondanks hun verschillen?
- Welke bruggen heb jij zelf al eens gebouwd?
- Wanneer is het moeilijk om een brug te bouwen?
- Waarin herken je iets van God/Mysterie in zulke bruggenbouwers?
Hoe bouwden Romero, Kateri en Franciscus een brug?
- Romero bouwt een brug tussen arm en rijk, macht en stemlozen.
- Kateri bouwt een brug tussen culturen en tussen mens en natuur.
- Franciscus bouwt een brug tussen mensen van verschillende overtuigingen en tussen mens en schepping.
Ze zijn dus elk uniek, maar wat hen verbindt is hun houding van bruggenbouwer – een open hart, een luisterende geest, een stap naar de ander toe.
5. Ritueel: De brug van stenen
Ritueel
De heiligen hebben hun stenen gelegd. Nu mogen wij ook onze bijdrage leggen. Eerst laten we zien wat we maakten, daarna leggen we een extra steen om onze brug te versterken.
- Stap 1: De kinderen tonen kort hun kaartje/symbool/stripje aan de groep.
- Stap 2: Elk kind krijgt een extra steen.
- Stap 3: Stilte-oefening: Welke brug wil ik vandaag leggen?
Kinderen leggen de steen op de brug
Afronden
Met al onze stenen samen is er een brug gegroeid. Zo komen mensen dichter bij elkaar en dichter bij God die ons verbindt.
Les 5: Ritueel - Bruggen van Licht
1. Binnenkomen in stilte
Welkom. Vandaag sluiten we onze reis samen af.
We hebben verhalen gehoord van mensen die bruggen bouwden.
We hebben zelf nagedacht over hoe we bruggen kunnen maken.
Vandaag leggen we alles samen: stenen, woorden en licht.
We komen even tot rust en openen ons hart.
2. Herinnering aan de heiligen
Oscar Romero
Dit is Oscar Romero.
Hij gaf een stem aan de armen… hij streed tegen onrecht … hij wilde rechtvaardigheid…
- Welke brug bouwde Romero volgens jullie?
- Stilte terwijl de lln reageren.
Woorden om te inspireren:
Misschien bouwde Romero een brug tussen mensen zonder stem en mensen met macht.
Kateri Tekakwitha
Dit is Kateri Tekakwitha.
Ze leefde dicht bij de natuur, was stil maar verbonden met God en alles wat leefde…
- Welke brug bouwde Kateri volgens jullie?
- Stilte terwijl de lln reageren.
Woorden om te inspireren:
Misschien bouwde Kateri een brug tussen de natuur en het hart van de mensen.
Franciscus en de sultan
En dit is Franciscus. In oorlogstijd ging hij naar een sultan, iemand die eigenlijk een vijand was. Hij koos niet voor vechten, maar voor luisteren en praten …
- Welke brug bouwde Franciscus volgens jullie?
- Stilte terwijl de lln reageren. Woorden om te inspireren:
Misschien bouwde Franciscus een brug tussen vijanden.
3. Onze brugkaartjes (uit les 2)
Aankondiging
Jullie tekenden hoe je zelf een brug kan zijn.
Vandaag leggen we die kaartjes opnieuw bij de stenen brug – zo liggen jullie dromen en daden naast die van de heiligen.
4. Hoofdritueel: Het licht over de brug
Grote centrale kaars
Er zijn mensen die licht brengen.
Ze maken bruggen tussen verdriet en hoop, tussen ruzie en vrede, tussen mensen die verschillend zijn.
Soms voelen wij dat licht ook in onszelf opkomen.
Vandaag willen wij dat licht laten groeien.
Dit licht komt uit een bron die groter is dan wijzelf. Sommigen noemen die bron God, anderen Mysterie, nog anderen … . Dit licht verbindt ons.
Kaarsen van heiligen
3 kinderen steken beurtelings de kaarsen van de heiligen aan bij de centrale kaars
- De juf zegt:
Deze kaars is voor alle bruggen van rechtvaardigheid – zoals bij Romero.
Deze kaars is voor alle bruggen van stilte en natuur – zoals bij Kateri.
Deze kaars is voor alle bruggen van vrede tussen vijanden – zoals bij Franciscus en de Sultan.
De lln brengen hun licht met muziek
- Hier start het lied: Prayers for Peace – Nani Vazana feat. Alice Hoolsema & Hicham Laraari.
In dit lied zingen mensen uit verschillende landen en geloven samen voor vrede. Terwijl het lied klinkt, mag jij ook jouw licht brengen.
Jullie mogen nu zelf een lichtje nemen (led).
Doe het lichtje aan bij de kaars van de heilige waar jij je het meest verbonden mee voelt.
Leg het lichtje bij jouw kaartje, op of naast de brug.
Je mag fluisteren of het in je hart zeggen:
Ik wil een brug zijn voor ...
We doen dit rustig, één voor één.
Blijf stil terwijl de muziek speelt.
- Lln plaatsen hun lichtjes één voor één.
- Lkr bewaakt de stilte en laat het lied uitfaden zodra iedereen klaar is.
5. Slotmoment & zegen
- Wanneer alle lichtjes branden, zegt de lkr:
Hier liggen stenen, woorden en licht.
Samen met Romero, Kateri, Franciscus en zoveel anderen bouwen wij een brug.
Misschien zijn wij vandaag zelf een beetje heilig geworden. Niet omdat we perfect zijn, maar omdat we licht delen.
- De lln houden één hand bij de brug.
Laat het licht in jou groeien.
Laat jouw brug sterk blijven.
Laat wie je ontmoette met je mee blijven wandelen.
- Een laatste stilte.
- Belletje of klankschaal