VIEREN,
TUSSEN HET ALLEDAAGSE EN HET BIJZONDERE
ALLERHEILIGEN:
Leven vanuit idealen
Les 1: Heiligen en idealen - een eerste ontmoeting
1. Rituele opening
Kijktafel
Soms is een mens een licht. Niet omdat hij straalt, maar omdat hij trouw is aan wat hem bezielt.
2. Wat is Allerheiligen?
Allerheiligen
- Betekenis: We herdenken alle mensen die leefden in verbondenheid met God – niet alleen de bekende heiligen, maar ook de stille, trouwe mensen.
- Symboliek: licht, verbondenheid, inspiratie
Heilig vs. Zalig
- Heilig: officieel erkend, wereldwijd vereerd
- Zalig: eerste stap naar Heiligverklaring
Existentiële vragen
- Heilig: officieel erkend, wereldwijd vereerd (vb. Carlo Acutis, Titus Brandsma)
- Zalig: voorbeeldig christen, lokaal vereerd of eerste stap naar Heiligverklaring (vb. Chiara Badano)
Extra filmpje: Schooltv - God, Maria en heiligen
3. Verhalen van 3 heiligen
Carlo Acutis - De jongen met het digitale kompas
- Symbool: laptop of USB-stick (kijktafel)
- Jong, digitaal, Eucharistie als kompas
De Eucharistie is mijn snelweg naar de hemel.
Reflectie
- Wat was voor Carlo het belangrijkste in zijn leven? Wat was zijn ideaal?
- Hoe gebruikte hij iets alledaags (zoals een computer) om iets bijzonders te doen?
- Wat zou jij doen als je jouw talenten kon inzetten voor iets goeds?
Chiara Badano - Licht in het donker
- Symbool: roos (kijktafel)
- Vreugdevol in lijden, verbonden met Jezus
Als ik Jezus moet kiezen, dan kies ik Hem.
Reflectie
- Wat betekent het om 'licht' te zijn voor anderen?
- Hoe bleef Chiara trouw aan haar ideaal, zelfs toen het moeilijk werd? Wat gaf haar kracht?
- Kun jij een moment bedenken waarop jij iets moeilijks hebt meegemaakt en toch iets goeds kon doen?
Titus Brandsma - De man die niet zweeg
- Symbool: krant of boek (kijktafel)
- Moedig, verzette zich tegen onrecht
De waarheid maakt vrij.
Reflectie
- Wat was zijn tegendraadse keuze?
- Wat betekent het om trouw te blijven aan wat je gelooft?
- Waarom is het soms moeilijk om te zeggen wat je denkt?
- Wat zou jij doen in zo'n situatie, als je moest kiezen tussen gemak en eerlijkheid?
4. Creatieve verwerking: Kompaskaart 'Mijn kompas'
Iedereen heeft een innerlijk kompas: iets dat ons helpt kiezen wat goed is, wat ons kracht geeft, wat ons uitdaagt en wie ons inspireert. De kompaskaart helpt om daar over na te denken.
Noord: Mijn ideaal
- Wat is het belangrijkste in je leven?
- Wie wil jij zijn voor anderen?
- Wat betekent 'goed doen' voor jou?
- Wat wil ik volgen, zoals Carlo, Chiara of Titus?
- Wat zou jij doen als je de wereld kon verbeteren?
Tip: Idealen hoeven niet altijd groot te zijn. Een ideaal kan ook zijn: 'Ik wil een goede vriend zijn' of 'Ik wil eerlijk zijn'.
Oost: Mijn krachtbron
- Wat geeft mij moed of vertrouwen als je bang bent?
- Waar haal ik energie uit?
- Is er iets of iemand die jou helpt om door te zetten?
- Hoe helpt geloof, gebed of stilte jou?
TIP: Krachtbronnen kunnen heel verschillend zijn: familie, geloof, natuur, muziek, een heilige, …
Zuid: Mijn uitdaging
- Wat maakt het moeilijk om mijn ideaal te volgen?
- Wat vind jij moeilijk, maar probeer je toch te doen?
- Waar twijfel ik soms?
- Hoe voel je je als iets niet lukt?
- Wat helpt jou om niet op te geven?
TIP: Wees eerlijk. Iedereen heeft uitdagingen en het is oké om fouten te maken.
West: Mijn voorbeeld
- Wie inspireert mij?
- Welke persoon (heilige, vriend, ouder, figuur uit de actualiteit) laat zien wat ik belangrijk vind?
TIP: Eventueel even koppelen aan de verhalen van Carlo, Chiara en Titus. Voorbeelden kunnen ook jonge mensen zijn.
Afsluiting
Ons kompas helpt ons om richting te kiezen in het leven. Als we luisteren naar ons hart, onze krachtbronnen gebruiken, onze uitdagingen aangaan en leren van goede voorbeelden.
Les 2: Jouw innerlijk kompas - kiezen voor wat telt!
1. Rituele opening
We dragen idealen in ons hart. Vandaag geven we ze vorm.
2. Spanning tussen ideaal en werkelijkheid
Gesprek
- Is het altijd makkelijk om dat ideaal te volgen?
Wat betekent het om een ideaal te hebben?
Jezus als dwarsligger, als voorbeeld van trouw aan zijn ideaal
Jezus had ook een ideaal: liefde en rechtvaardigheid voor iedereen. Maar dat bracht Hem soms in conflict met anderen.
Tegendraads
- Jezus laat zien dat echte leiders dienen.
- Jezus kiest voor liefde boven regels.
- Jezus doorbreekt grenzen van afkomst en cultuur.
- Jezus blijft trouw tot het einde, ook al is het moeilijk.
Vragen
- Wat zou jij doen als iemand op school wordt uitgesloten? Zou jij erbij gaan zitten?
- Wat betekent het om iemand te helpen, zelfs als je er zelf geen voordeel bij hebt? Durf jij klein te zijn om groot te zijn?
- Wat zou jij doen als je moest kiezen tussen een regel volgen of iemand helpen?
- Ken jij iemand die anders is dan jij? Hoe ga jij daarmee om?
3. Voorbeelden uit de actualiteit
Hier zijn enkele actuele en concrete voorbeelden van jongeren die vandaag leven vanuit idealen. Deze voorbeelden tonen hoe kinderen en jongeren in onze samenleving zich engageren voor iets dat hen diep raakt, vaak tegen de stroom in.
Reflectie
- Wat raakt jou in deze verhalen?
- Zou jij ook zoiets durven doen?
- Wat is jouw ideaal voor de wereld?
4. Ritueel rond idealen
We zoeken wat ons richting geeft.
- Leg om de beurt je kompaskaart (vorige les) rond de kaars en zeg één woord dat bij je ideaal past.
- STILTE: denk na over de weg van je ideaal
Zoals Carlo zijn kompas vond in de Eucharistie, Chiara in Jezus en Titus in het opkomen tegen onrecht, zoeken wij wat ons richting geeft. Laat ons licht zijn voor elkaar.
5. Afsluiting
- Wat neem je mee?
- Wie inspireerde jou het meest?
- Wat zou jij willen volgen als ideaal?
Les 3: Heiligen over grenzen heen
1. Rituele opening
STILTE
Overal ter wereld zoeken mensen naar wat hen bezielt.
2. Verhalen van heiligen uit andere tradities
1. Thich Nhat Hanh (Boeddhisme) - Vrede en aandacht
- Monnik uit Vietnam
- Wandelde langzaam, ademde bewust
- Vrede begint bij jezelf
- Symbool: lotus
Vragen
- Wat betekent 'vrede in jezelf' voor jou?
- Heb jij al eens iets gedaan met volle aandacht?
Rabia al-Adawiyya (Islam) - Liefde voor God
- Vrouw uit Irak, leefde in de woestijn
- Liefde voor God zonder beloning
- Fakkel en waterkruik als teken van zuivere liefde
- Symbool: Waterkruik
Vragen
- Wat vind jij van liefde zonder iets terug te verwachten?
- Kun je iets bedenken wat jij doet uit pure liefde?
Mahatma Gandhi (Hindoeïsme) - Waarheid en Geweldloosheid
- Leider uit India
- Protesteerde zonder geweld
- Waarheid als kracht
- Symbool: staf
Vragen
- Hoe zou jij reageren als iemand oneerlijk is tegen jou?
- Kun je sterk zijn zonder te vechten?
Extra Filmpje: Wie is Gandhi?
3. Gesprek
Gesprek
- Wat was het ideaal van elke heilige?
- Welk ideaal spreekt jou het meest aan?
- Lijken sommige idealen op wat jij belangrijk vindt?
- Kunnen idealen verbinden, ook als ze verschillend zijn?
Werkwijze
- Klassikaal of in duo's
4. Creatieve verwerking: Mijn ideaal als symbool
Opdracht
Overal ter wereld hebben mensen idealen – dingen die ze belangrijk vinden, waar ze voor willen leven. Denk aan vrede, liefde, eerlijkheid, zorg, stilte, vrijheid …
- Denk na: Wat is jou ideaal?
- Kies een symbool dat daarbij past (bv. hart, boom, brug, zon …) Het mag ook een zelfverzonnen symbool zijn dat bij jouw ideaal past.
- Teken het symbool op een kaartje.
- Schrijf erbij:
Mijn ideaal is ...
Ik koos dit symbool omdat ...
Voorbeeldsymbool
Betekenis:
- De boom staat voor groei, leven en kracht.
- De open handen als wortels tonen dat zorg en hulp basis zijn van een goed leven.
- De boom groeit omdat hij geworteld is in liefdevolle zorg.
Uitleg die een kind zou kunnen geven:
- Mijn ideaal is zorg voor anderen. Ik heb een boom getekend, want ik wil dat mensen groeien en gelukkig zijn. De wortels zijn handen, omdat ik geloof dat zorg en hulp de basis zijn van alles.
5. Slotritueel: Mantra met beweging
Verloop
- Ga in een kring staan.
- Spreek samen de mantra uit, met bewegingen.
Ik draag mijn ideaal in mijn hart
- Hand op hart
Ik deel het met de wereld.
- handen open naar voren
Herhaling
- 1X hardop
- 1X fluisterend
- 1X in stilte, met alleen de beweging
Afsluiting
Laat ons het licht van idealen delen, over grenzen heen.
- handen omhoog
Kijktafel
- Symbolen van de heiligen uit andere tradities
- Kaartjes met symbolen van de idealen van de kinderen.
Les 4: Botsing tussen ideaal en werkelijkheid
1. Rituele opening
- STILTE
Soms botsen we op de werkelijkheid. Maar het ideaal blijft.
2. Herhaling: verkenning van idealen
Voorbereiding
In de vorige lessen hadden we al uitgebreid over jouw idealen. Kan je dit nog even met je buur bespreken:
- Wat is een ideaal dat jou raakt?
3. Rollenspel/interview
Reflectie
- Wat raakte jou in dit gesprek?
- Wat herken je in jezelf?
4. Verwerking: Innerlijke dialoog
5. Slotritueel: De innerlijke stap
1. Kaars aansteken
2. Stilte
Sluit je ogen en kijk rustig naar de vlam.
3. Begeleidende innerlijke vraag
- Denk aan het ideaal dat jou beweegt …
- Denk aan wat jou tegenhoudt …
- Wat is één kleine stap die jij vanbinnen wil zetten?
4. Innerlijke beweging
- Zet symbolisch één stap in de kring zonder te praten.
- Stap naar voren, naar de kaars toe, als teken van trouw aan je innerlijke beweging.
Kijktafel
- Betekenis: staat voor de moeilijkheid, de weerstand, de werkelijkheid waar je tegenaan botst.
Les 5: Afsluiten ritueel - Licht van idealen
1. Rituele opening
Aankondiging
Vandaag sluiten we onze lessenreeks af met een viermoment. We doen dat rond het terrein Allerheiligen. Allerheiligen is een dag waarop we mensen herdenken die leefden vanuit een ideaal. Mensen zoals Carlo Acutis, Chiara Luce Badano, Titus Brandsma… Zij lieten een licht achter.
Vandaag kijken we naar het licht in onszelf en in elkaar.
Stiltemoment
Wij zijn hier samen rond het licht.
Het licht dat ons herinnert aan mensen die leefden vanuit liefde, hoop en geloof.
Het licht dat ook in ons brandt.
2. Mijn ideaal in kleur en beweging
Aankondiging
Jullie hebben in één van de vorige lessen een symbool gekozen dat iets vertelt over jouw ideaal. Vandaag gaan we dat symbool opnieuw bekijken en op een andere manier tot leven brengen.
Net zoals de heiligen hun ideaal zichtbaar maakten in hun leven, maken wij ons ideaal zichtbaar in kleur en beweging.
Opdracht
1. Herverbinding met het symbool
- Kijk nog eens naar jouw symbool. Wat zegt het vandaag tegen jou?
- Welke kleur past bij jouw ideaal? Waarom die kleur?
2. Kleur toevoegen
- Kies een gekleurd papiertje, lintje of doekje dat past bij het symbool van jouw ideaal.
3. Keuze-opdracht: Bewegingsbeeld of tableau vivant
- Je mag nu kiezen hoe je jouw ideaal wil uitdrukken:
- Alleen: Bedenk een beweging of houding die past bij jouw ideaal.
- In een groepje: Beeld samen een situatie uit waarin jullie idealen zichtbaar worden. Jullie maken een stilstaand beeld, een 'tableau vivant'. Geen woorden, alleen beeld.
- De kinderen voeren hun keuze uit en tonen de beelden aan elkaar in stilte.
3. Verbeelding en voorbereiding
Aankondiging
Nu leggen we onze symbolen en kleuren in de kring, rond het licht. We doen dit in stilte. Wat jij gekozen hebt, spreekt voor zicht.
Zoals heiligen hun leven rond het licht van God hebben neergelegd, leggen wij ons ideaal rond het licht van deze kaars.
Opdracht
- Kom één voor één naar voren.
- Leg jouw symbool en kleur in de kring, rond de kaars.
- Doe dit in stilte. Laat je ideaal spreken zonder woorden.
Zachte instrumentale muziek
4. Viermoment
Kaars
Het licht van deze kaars herinnert ons aan het licht van mensen die leefden vanuit hun ideaal. Zoals de heiligen die we op Allerheiligen herdenken, zoals de heiligen uit andere levensbeschouwingen. En zoals wij, wanneer we proberen goed te doen.
Stilte
- 1 minuut
Vrije toelichting
Wie wil, mag kort iets zeggen over zijn of haar symbool of kleur. Wat betekent het voor jou?
Bezinningstekst
Heer,
Laat ons trouw zijn aan wat ons bezielt.
Laat ons licht zijn voor elkaar.
Zoals Carlo, Chiara, Titus
en zovele anderen die we op Allerheiligen herdenken.
Mantra met gebaren
Licht in mij
- hand op het hart
Licht in jou
- hand uitstrekken naar iemand anders
Samen sterk
- beide handen omhoog, open naast het hoofd
Samen trouw
- handen samenbrengen voor de borst
Mantra 3 keer herhalen van luid naar zacht.
5. Afsluiting
Aankondiging
Wat we vandaag gedaan hebben, mag je meenemen in je hart. Wat je belangrijk vindt, wat jou bezielt, dat is waardevol. Net zoals de heiligen hun idealen bewaarden en deelden, mogen wij dat ook doen.
Reflectievragen
- Wat neem jij mee uit dit moment?
- Wat wil jij bewaren?
- Wat wil jij delen met anderen?